"Ik wil laten zien dat ik de baas ben'

Een week lang deed Susanne Francisca Cormoto (Suzy) Römer (34), minister van justitie op de Nederlandse Antillen, van zich spreken met haar felle uitlatingen, gericht tegen stigmatisering van de Antilliaanse bevolkingsgroep. Daags voor haar terugkeer naar Willemstad spreekt zij over Hollands winstbejag, over haar emoties (“dat is geen teken van zwakte”) en, natuurlijk, over het veronderstelde "lozen' van criminele jongeren door de Antilliaanse autoriteiten.

DEN HAAG, 22 FEBR. In de kern richten haar bezwaren zich tegen onjuiste beeldvorming. Het ergert de Antilliaanse minister van justitie S. Römer dat haar eigen toonzetting vorige week belangrijker werd dan de boodschap die ze wilde overbrengen. “Verkeerde beeldvorming kan gevaarlijk zijn”, zegt ze. “Het zou bijvoorbeeld niet pluis zijn in de Bijlmer. Ik ben er geweest. Ik heb gewoon met de mensen daar gepraat en gelachen. Als wij Antillianen met elkaar praten gaat dat nou eenmaal op een levendiger manier dan wanneer Hollanders een gesprek voeren. Jullie denken dan meteen dat er ruzie gemaakt wordt. Maar wij zijn nou eenmaal emotioneel. Dat zou voor jullie ook geen kwaad kunnen. Het is niet goed passieloos te leven. Ik mag best huilen. Toen vader dood ging, mocht ik huilen. Waarom mag ik niet boos zijn of verdrietig?”

Ik geloof niet dat iemand u dat verbiedt.

“Waar ik op de eerste plaats tegen protesteer, is dat wij worden gestigmatiseerd door uitlatingen als gedaan door de Amsterdamse hoofdcommissaris Nordholt dat onze autoriteiten criminelen naar Nederland zouden zenden. Men wil niet begrijpen dat men daarmee nog grotere problemen creëert, want mensen die zich gediscrimineerd weten raken gefrustreerd. Weet u hoe het voelt om gediscrimineerd te worden? Een gevoel van op je ziel getrapt zijn, van vernedering maar ook van agressiviteit en verdriet. Die vermenging van emoties, ook in mijn reacties de afgelopen week, mag men niet interpreteren als een teken van zwakte. Het is nu genoeg geweest, steeds over Antillianen te spreken in de criminele sfeer. Als Nordholt zich politiek in de steek gelaten voelt, moeten de kranten daarover schrijven. En ophouden met het schrijven over het zogenaamd lozen van criminelen naar Nederland.”

U verzet zich tegen een toelatingsbeperking voor Antillianen die zich in Nederland willen vestigen zoals de VVD wil.

“Op Curaçao werken in de horeca heel veel Nederlanders, net als in de aannemerij en de makelaardij. Verder in de advocatuur, de rechterlijke macht, de gezondheidszorg en ook nog steeds in het onderwijs. Maar in mijn gevangenis heb ik ook een steeds toenemend aantal Nederlanders. Daarbij neemt het aantal berichten over Nederlandse oplichters die bij ons komen sjoemelen met BV's toe. Ik denk niet dat ik om die groepen te weren een strenger toelatingsbeleid moet gaan voeren. In wezen is er jegens de Europese Nederlander altijd een soepel toelatingsbeleid gehanteerd.”

Dat is de stelling van de VVD: u heeft toelatingsbeperkingen en Nederland stelt die niet.

“Ons toelatingsbeleid dateert uit 1936 en is een stukje koloniale erfenis dat wij goed vinden. Gezien ons beperkte grondgebied en gezien onze beperkte economische mogelijkheden mogen werkvergunningen alleen worden afgegeven voor die specifieke banen waarvoor geen werknemer van Nederlands-Antilliaanse afkomst gevonden kan worden. De verblijfsvergunning is dus gekoppeld aan werk. In Nederland kent u de economische gebondenheid als eis je te mogen vestigen in een gemeente, daarmee moet u het vergelijken. Dat is iets anders dan dat ik zou zeggen: wegens een bepaalde groep criminele Europese Nederlanders ga ik een stop zetten voor alle Nederlanders die binnen willen komen.

“Het is wat simpel om alleen naar 1993 te kijken en nu maatregelen te nemen jegens een hele bevolkingsgroep omdat er een aantal problemen zijn met jongeren. Er wordt niet gezegd: we hebben jullie zout weggehaald, jullie bossen gekapt, we hebben negers ingevoerd en met de raffinaderij de lucht verpest. Nu maken allerlei makelaars grof geld op de Antillen, aannemers, vaak van liberalistische inslag.”

U bedoelt VVD-ers?

“Dat weet ik niet, maar het gaat om Europese Nederlanders die een attitude hebben van: we mogen jullie hotels opkopen, we mogen Nederlanders aan het werk zetten in de horeca, wij mogen jullie huizen verhandelen, wij mogen van jullie monumentenzorgregelingen gebruik maken...”

Verwijt u Nederland rekolonisatie van de Antillen?

“Dat is een beetje een zware term. Wij geloven niet meer in spiegeltjes en kraaltjes. Maar deze mensen zijn niet gekomen uit idealistische motieven. Vroeger kwamen ze om geld te verdienen en dat doen ze nog altijd. Ik heb daar geen bezwaar tegen. Als ze het op een nette manier verdienen, is dat een economische stimulans voor onze eilanden.

“Maar ik geloof niet dat een land met 15 miljoen inwoners, een land dat zo ontzettend veel volkeren in zich heeft opgenomen waarmee geen enkele culturele of historisch band bestond, kan zeggen: nu ga ik het recht van toelating ten aanzien van Antillianen beperken met de aantekening dat zij gelijk zijn aan buitenlanders. Daar maak ik bezwaar tegen. Driehonderd jaar geleden is een gedeelte van mijn voorouders door een ander gedeelte van mijn familie uit Afrika gehaald en al die tijd hebben we bij het Koninkrijk behoord. We hebben besloten om onder het Koninkrijk te blijven. In de toekomstconferentie volgende maand zullen we inhoud geven aan hoe dat eruit moet zien, maar dat is heel iets anders dan te menen dat je er ons nu uit kunt schoppen omdat je tijdelijk geen groot gewin ziet.”

U heeft Nordholt gewaarschuwd voor het uitlokken van racisme. Zelf heeft u een tijdje geleden geopperd homoseksuelen te weren van uw eilanden. Daar zijn vragen over gesteld in de Tweede Kamer door alweer de VVD. Was dat geen discriminatie?

“Ik heb op een persconferentie gezegd dat homofilie in onze cultuur niet zonder meer aanvaard is. Dat er nog een taboe op rust. Er bestaan bij ons, net als overal, homofiele relaties. Twee van mijn beste vrienden zijn homofielen die samen in een huis wonen. Maar wanneer iets in een taboesfeer is, moet je dat er niet op een voor ons zo botte manier uitlichten. Want je creëert een issue dat er niet zou zijn als je het met enige takt behandeld. Wanneer een ambtenaar een homofiel zou discrimineren, moet je gewoon die beschikking vernietigen, zonder veel tamtam.”

U heeft gezegd dat geïnvesteerd moet worden in jeugdbeleid en onderwijs. Wat dat betreft bent u het dus eens met Nordholt.

“Ik heb geen persoonlijke grief tegen Nordholt. Maar ik vind dat iemand in de functie van hoofdcommissaris moet beseffen wat voor gevolgen zijn opmerkingen kunnen hebben.”

U kunt dus nog steeds met Nordholt samenwerken in het kader van de aangekondigde uitwisseling van politiemensen tussen de Antillen en Nederland.

“Er is helemaal geen sprake van uitwisseling. Nordholt is november vorig jaar op de Antillen geweest en begon na zijn terugkeer over uitwisselingen. Daarover is met mij nog helemaal niet gesproken. De Nederlandse Antillen vallen onder mijn competentie. Zolang ik geen voorstel krijg, is geen sprake van een mogelijke uitwisseling. En ik laat beslist niet over mij lopen.”

Moet ik hieruit afleiden dat u veel energie besteedt aan het inperken van Nederlandse bemoeienis?

Ja. Maar het gaat niet om Hirsch Ballin. Als collega kan ik heel goed met hem praten. Hij probeert mij niet iets op te dringen of in de mond te leggen zoals vorige week door sommige media is gebeurd. De Haag Vandaag heeft het voorgesteld alsof ik eerst de beweringen van Nordholt belachelijk vond, toen ben omgeslagen en nu wel een onderzoek wil doen. Dat is niet zo. Ik heb voor ik naar Nederland kwam al gezegd dat ik onderzoek wil tot op de bodem. Als ik mijn tanden in iets heb gezet dan laat ik niet los voor ik weet hoe het zit.''

Maar het ging toch om een gezamenlijk onderzoek?

“Dat komt niet. De Nederlandse Antillen vallen onder mijn autoriteit. Normaal gesproken ben ik van mening dat er binnen het Koninkrijk moet worden samengewerkt. Maar in dit geval vind ik dat we gestigmatiseerd worden. Ik wil laten zien dat ik de baas ben op de Nederlandse Antillen. Dat de Nederlandse Antillen niet over zich laten lopen. Dat wij het zat zijn steeds maar op deze manier te worden nagewezen.”

Geeft u dat signaal aan uw eigen achterban of aan de Nederlandse regering?

“Aan de Nederlandse overheid, de Nederlandse politiek en de Nederlandse burgers. We moeten elkaar respecteren en gevoegelijk zijn in onze uitlatingen over elkaar. En we moeten elkaar niet nodeloos criminaliseren.”