DUIZEND ACES ALS EEN LASERSTRAAL

Voor een startgeld van minimaal 150.000 dollar vertoont de service-artiest Goran Ivanisevic deze week tijdens het ABN Amro-toernooi zijn kunsten in sportpaleis Ahoy'. De 21-jarige Kroaat vecht met een racket voor de erkenning van zijn verscheurde vaderland. Meer nog dan die andere wolf in schaapskleren op de tennisbaan, zijn jeugdidool John McEnroe, is de zich regelmatig misdragende Ivanisevic daardoor a rebel with a cause.

Goran Ivanisevic was in 1985 pas veertien jaar toen hij in de derde set in een wedstrijd om het Europese jeugdkampioenschap wegens wangedrag werd gediskwalificeerd tegen Paul Dogger. Tijdens één van de eerste interviews die hij een aantal jaren geleden in Nederland gaf aan Tennismagazine verzocht hij de betrokken verslaggever vooral dit aspect nadrukkelijk te vermelden. Hij vond dat blijkbaar belangrijker dan minstens zo saillante details dat hij in het voormalige Joegoslavië jeugdkampioen in alle categorieën is geweest of dat zijn vader, een ingenieur uit Split, zijn huis heeft moeten verkopen om zijn tennisopleiding te bekostigen. Het gekoketteer met verbaal geweld sluit echter naadloos aan bij het explosieve karakter van Ivanisevic, die op 1 november 1991 in Parijs met de Kroatische vlag op de persconferentie verscheen met de dringende oproep “de smerige oorlog in zijn vaderland te beëindigen”.

Op 6 januari 1992 won hij in Adelaide zijn eerste toernooi als vertegenwoordiger van Kroatië. Tijdens de Olympische Spelen droeg hij als aanvoerder van de delegatie van zijn vaderland de nationale vlag het Olympisch Stadion binnen en zorgde hij voor de eerste officiële medaille (brons) voor de nieuwe natie. Een bijna heilige missie waarover hij zelfs een half jaar later nog niet is uitgepraat. “Ik heb in Barcelona anders getennist omdat de Spelen een heel ander evenement vormen. Op Wimbledon zit je in een duur hotel en ga je om tien uur 's avonds naar bed. In het olympische dorp woon je met 10.000 andere sporters. Ik heb daar nachten zitten praten. Een zege was een overwinning voor Kroatië. Voor mij zouden de Spelen iedere vier maanden gehouden mogen worden.”

De burgeroorlog gaat aan veelvuldig sportmiljonair Ivanisevic niet zomaar voorbij. Voor een tennisser heeft hij een aantal opmerkelijke blessures gehad. Kwam hij al niet met hyperventilatie bij zijn ouders uit Split vandaan dan had Ivanisevic bij aankomst in zijn woonplaats Monte Carlo wel last van zenuwstoornissen in de elleboog, oogirritaties waardoor hij nauwelijks de ballen kon zien of zelfs een onregelmatige hartslag. Door dat laatste raakte hij tijdens het toernooi in Monte Carlo zo van streek dat hij zich onmiddellijk liet opnemen in een kliniek om zich grondig te laten onderzoeken.

Het zijn fysieke verstoringen van het ritme die ook regelmatig hun weerslag lijken te hebben op zijn tennisspel. Want op de tennisbaan is Ivanisevic beroemd om zijn inzinkingen, waarbij het geoliede tennis plotseling stagneert en hij geen bal meer raakt. Op die momenten smijt hij met zijn racket, wappert hij wanhopig met de dunne lange armen en neemt het onbedaarlijke schelden op alles en iedereen een aanvang. Telkens opnieuw belooft hij beterschap, tot nu toe tevergeefs. Op Wimbledon, waar hij vorig jaar zijn eerste grand-slamfinale bereikte, sloeg hij 206 aces waarbij hij en passant Sampras, Lendl en Edberg vermorzelde.

Naarmate de eindstrijd naderde nam het zelfvertrouwen toe. “Ik ben cool, niet langer crazy”, verzekerde hij voor zijn finale tegen Andre Agassi. Een droomstrijd tussen de beste serveerder en de man met de beste return. Groot was dan ook de consternatie dat Agassi in vijf sets de eerste speler na Borg was die Wimbledon vanaf de baseline won via onder meer een 10-8 tie-break. Opnieuw verslapte de concentratie bij Ivanisevic die volgens eigen zeggen op de baan te vaak kan wegdromen over verre stranden. Halverwege de wedstrijd sommeerde een official van de All England Club Ivanisevic het schelden te staken, ook al was dat dan in zijn moedertaal. “Een televisiekijker uit Joegoslavië, zo'n Serviër natuurlijk, had tijdens de wedstrijd gebeld met de mededeling dat ik liep te vloeken. Of ik daarvoor geen officiële waarschuwing kon krijgen”, verklaarde hij emotieloos. Maar ook op Wimbledon manifesteerde zich opnieuw het labiele element in zijn karakter. Uit bijgeloof dat hij zou blijven winnen bestelde hij in een Frans restaurant in Kensington tijdens Wimbledon zes dagen achtereen hetzelfde menu. Vissoep, lamsvlees, chocoladetaart en een sinaasappelsapje. De ober nam niet eens de moeite meer de menukaart te brengen maar gaf hem direct zijn eten. “Nu ik verloren heb kan ik vanavond eindelijk iets anders bestellen”, verdrong hij de teleurstelling.

Hoewel zijn volley sterk vooruit is gegaan, zijn returns idem-dito, blijft het zeldzame wapen waar Ivanisevic over beschikt de service. De linkshandig geslagen ballen van de 1.93 lange Ivanisevic vertonen een zeldzame efficiency waarbij de neutrale kijker zich verbijsterd afvraagt hoe het mogelijk is dat zo'n tenger lichaam zo'n snelheid en kracht aan de ballen mee kan geven. Rosset, Krajicek en Stich mogen de ballen weliswaar nog enkele kilometers harder over het net jagen dan Ivanisevic, de Kroaat beschikt van de service-azen in de ATP-Tour voor vriend en vijand duidelijk over de meest verraderlijke en meest efficiënte service waarbij de bal nog het meeste lijkt op een laserstraal. Een goed geslagen bal ploft buiten bereik van de tegenstander precies op de lijn van het servicevak om daarmee met duizelingwekkende vaart pas tegen de boarding zijn weg te beëindigen.

Tijdens het indoortoernooi in Stuttgart sloeg Ivanisevic vorig jaar rond deze tijd in veertien sets 105 aces, waarvan 32 in de finale tegen Edberg. Waardoor vooral ATP-woordvoerder Richard Evans zo van slag raakte dat hij onmiddellijk een persconferentie belegde waarop de plannen werden geopenbaard een einde te maken aan de overmacht van de krachtpatsers in het proftennis van wie de opslag onbespeelbaar is. Een trager baanoppervlak, minder bespanning van het racket, zachtere ballen, alles werd daarbij uit de hoge hoed getoverd. “Een belachelijke discussie en te laat, omdat de geest al lang uit de fles is”, reageerde John McEnroe die tijdens de Grand Slam Cup in München afgelopen december tijdens de zestiende ace van Ivanisevic mismoedig een wegwerpgebaar maakte. Dit service-geweld maakte ook de grootmeester van de fluwelen touch moedeloos.

Met het toernooi van München mee, waar de gedoodverfde favoriet Ivanisevic in de halve finale toch weer een inzinking kreeg en struikelde tegen Chang, sloeg Ivanisevic vorig jaar meer dan 1000 aces. In twaalf wedstrijden, waarin vijf keer op Wimbledon, produceerde hij meer dan 20 aces. Een speler die over zulke gaven beschikt moet binnenkort ongetwijfeld zijn eerste grand-slamtoernooi gaan winnen. Ion Tiriac, wiens management-bureau Tivi Ivanisevic heeft gecontracteerd, zag enkele jaren geleden al een groot talent in hem en twijfelt daar nog steeds niet aan. “Deze man gaat vijf keer Wimbledon winnen”, voorspelde de tennisgoeroe.

Van Tiriac kwam ongetwijfeld het idee Bob Brett naar voren te schuiven als zijn trainer. Brett had in "het sportieve rampjaar 1987' ook Boris Becker al eens getemd. Waarbij opvalt dat ook Ivanisevic wel vaart bij Brett. “Ik ben door hem een veel betere tennisser geworden. Maar hij is meer dan een coach voor me en helpt me ook met vragen waarmee ik worstel wat betreft mijn vaderland. Dat ik emotioneel deze kwestie nog aan kan is voornamelijk te danken aan hem. Dat Kroatië door een burgeroorlog wordt verscheurd is een probleem dat ik als eenling niet kan oplossen. Ik kan alleen mensen helpen door geld te geven.”

Zes toernooi-overwinningen en bijna drie miljoen dollar officieel prijzengeld vormen de succesbalans van Ivanisevic die zich realiseert dat hij de komende jaren de stap naar de absolute top, die in 1992 al gestalte kreeg met een vierde plaats op de ATP-ranglijst, moet maken met een overwinning op één van de vier grand-slamevenementen. Daarom haakte hij vorige maand ook af op de Australian Open waar een scheurtje in het middenvoetsbeentje van de rechtervoet hem noopte zich uit het toernooi terug te trekken. Een blessure die was ontstaan door overbelasting tijdens de verwoestende service waarbij het volle lichaamsgewicht op het gewricht terecht kwam. “Ik had wel een paar ronden kunnen spelen en zelfs kunnen winnen maar dat is mijn bedoeling niet. Als ik naar de Australian Open kom dan wil ik het toernooi winnen. De rest telt niet.”

In Ahoy' maakt de Kroaat deze week zijn rentree. Organisator Wim Buitendijk heeft daarvoor diep in de portemonnee moeten tasten maar Ivanisevic is zijn geld doorgaans wel waard. Op de baan, waar de uitbarstingen of woedende blikken naar umpire en lijnrechters kunnen worden afgewisseld met oogstrelend tennis, maar ook daarbuiten. Waar hij tijdens een persconferentie op Wimbledon Ivan Lendl eens schoffeerde met de woorden: “Ach hij moet niet zeuren want hij zal hier nooit winnen. De enige keer dat hij naar het net komt is om de hand te schudden van zijn tegenstander.”