Willige weduwen, begerige adviseurs en happige schoonzoons

Vrouwen worden als regel ouder dan mannen en blijven vaak als weduwe achter met een pensioen, uitkeringen uit verzekeringen en een huis zonder hypotheek. De financiële zon staat hoog aan de hemel en ze beginnen, nog vol emoties, aan een nieuw leven zonder geldzorgen. Gaat dat zo vanzelf?

Volgens mevrouw Weeda-van 't Hullenaar uit Zeist, een van de weinige onafhankelijke persoonlijke financiële planners in ons land, klopt die veronderstelling maar ten dele. Veel van die vrouwen lieten de verstrekkende geldzaken over aan hun man en daarom zijn ze, omdat ze weinig weten van fiscale, beleggings- en testamentaire zaken, nu een willige prooi voor adviseurs die meer oog hebben voor de eigen financiën of die van de baas, dan voor cliënten. Is dat een overdreven bewering?

Marja Weeda houdt zich al twintig jaar bezig met deze zaken. Eerst in de medische wereld, daarna met een eigen praktijk, toen vijf jaar bij een bank als accountmanager in financiële planning op de private banking afdeling en tegenwoordig weer als zelfstandig planner onder de neem M.J.M. Gommers Advies. Daarnaast heeft ze enkele van de rampen die een gezin kunnen treffen (zie deze rubriek van 13 februari) aan den lijve ondervonden. Weeda spreekt dus uit ervaring.

Is zij zelf een begerige adviseur? “Naar mijn mening is een cliënt zelf de beste bewaker van zijn of haar middelen. Ik coördineer en stuur dat. Indien nodig krijgt men de raad een advies af te ronden met de fiscalist, accountant, adviseur in verzekeringen, effecten of de bank. Met die instellingen heb ik geen commerciële banden. Mijn beloning is een tarief van 200 gulden per uur, exclusief btw en kosten. Desgewenst kom ik op huisbezoek. Begerig? Nee, ik wil alleen een optimaal advies leveren dat mensen begrijpen en uit willen voeren. Zie mij als een huisarts, die zonodig verwijst naar een specialist, zonder die hoge vermogens- of inkomensgrenzen als ballotage.” Zij constateert dat dames die er plotseling alleen voor komen te staan vele essentiële, onnodige fouten maken.

Om te beginnen zijn ze veel te goed van vertrouwen en geloven al gauw in de deskundigheid van een adviseur als ze dat niet zelf kunnen beoordelen. Vooral kort na een overlijden, wanneer familie, buren, vrienden, belastingadviseur en notaris allen met goede en welgemeende, soms tegenstrijdige, raad komen. Wie moet je geloven? In die periode kan een vertrouwensman/-vrouw, zonder financiële bijbedoelingen, de knopen ontwarren.

In het algemeen heeft het publiek onvoldoende inzicht in de advieswereld. Adviseurs beheersen een bepaald vakgebied en hebben soms een financieel belang bij hun advies. Iemand van de bank heeft belang bij zoveel mogelijk provisie voor de bank en weinig kosten. Men weet vaak niet dat de advisering op plaatselijk niveau aanzienlijk verschilt van die bij de grote bankkantoren waar echte specialisten werken. Een fiscalist zal letten op zijn kanten van het probleem, maar is niet altijd op de hoogte van de beste beleggingen. Een notaris is een kei in schenkingen en testamenten, maar zal minder aandacht hebben voor inkomsten- en vermogensbelasting.

Men wil graag zo snel mogelijk bepaalde delen van het vermogen overhevelen naar de kinderen, zonder te beseffen dat het leven voor de langstlevende gewoon doorgaat, al lijkt dat eerst niet zo. Leven en leuke dingen kosten geld. Schenken kan ook later. In dat verband past een eigen testament, waarin staat dat haar middelen bij de kinderen - of, voor een gedeelte, bij welke - terechtkomen.

Verder zijn weduwen geneigd om nogal impulsief te beslissen. Bij voorbeeld om het eigen huis te verkopen en daarvoor in de plaats een te duur appartement met een beperkte leefruimte te kopen. Sommigen laten alle zaken over aan een schoonzoon die niet zelden zijn eigen belangen nastreeft. Maken weduwen onder elkaar al gewaagde grappen over die happige schoonzoons?

Wie op een leeftijd van boven de zestig een spaarverzekering afsluit met een looptijd van 15 en/of 20 jaar om te profiteren van de Brede Herwaardering-belastingvoordelen, moet eens goed nadenken: je moet premies betalen, de polis is niet opzegbaar zonder veel kosten en alleen de kinderen plukken misschien de vruchten van deze wat overdreven spaarzin. En is een lijfrente het enige alternatief om het pensioen aan te vullen? Nee, er bestaan alternatieven die het geld in de familie houden bij overlijden.

En ten slotte nog deze van planner Weeda. Portefeuilles met aandelen willen weleens uitgroeien tot ingewikkelde posities in veel te veel verschillende fondsen, soms in enkele vreemde valuta. Dat kost rendement. Met Nederlandse internationals is al een flinke spreiding te realiseren met een handvol fondsen.