Weekoverzicht

Bill Clinton heeft in zijn "State of the Union' duidelijkheid verschaft.

Waar zijn voorgangers Ronald Reagan en George Bush het lieten afweten, doet de nieuwe Amerikaanse president een manmoedige poging om het overheidstekort in vier jaar met 140 miljard dollar terug te dringen tot 206,5 miljard dollar. Op de uitgaven wordt 246 miljard bezuinigd, terwijl extra belastingen binnen vier jaar 253 miljard dollar moeten opbrengen. Daarnaast wordt 160 miljard dollar uitgetrokken voor nieuwe uitgaven aan sociale programma's, werkgelegenheid, infrastructuur en hervorming van de ziektekostenverzekering. Als het aan Clinton ligt, krijgt elke Amerikaan zo'n verzekering. De "State of the Union' was in zekere zin een historische toespraak, want sinds president Johnson met zijn "Great Society' heeft geen president meer zo'n ambitieus economisch programma gepresenteerd.

Wall Street reageerde begin van de week op uitgelekte plannen met een scherpe daling van de Dow Jones uit vrees dat de belastingverhogingen remmend werken op het economisch herstel. De beurs krabbelde echter snel op. Clinton wekte de indruk ernst te maken met de vermindering van het budgettekort en dat viel goed op de financiële markten. Alleen uit Republikeinse kringen kwamen negatieve reacties, maar daar zijn de druiven na de nederlaag van Bush natuurlijk zuur.

De Opec (Organisatie van olie exporterende landen) bereikte overeenstemming over vermindering van de olieproduktie met 1,5 miljoen vaten tot 23,5 miljoen vaten per dag. De Opec heeft de strijd om het marktaandeel voorlopig gestaakt. Koeweit, dat na de Iraakse invasie de produktie weer op gang bracht, stribbelde het langst tegen. Het akkoord kwam op een strategisch moment nu president Clinton een algemene energieheffing heeft aangekondigd, die een drukkend effect op de vraag naar olie zal hebben.

De Europese Commissie vindt dat Oost-Europa zijn export van staal naar de EG de komende drie jaar moet beperken om de Westeuropese industrie tijd voor herstructurering te gunnen. In Duitsland, waar 30.000 van de 160.000 arbeidsplaatsen in de sector dreigen te verdwijnen, gingen duizenden werknemers de straat op. De Duitse regering wil een marktconforme oplossing voor de wereldstaalcrisis zoeken. Er mag volgens haar geen muur voor Oosteuropees staal worden opgetrokken. Bonn wil paal en perk stellen aan de subsidiëring van zwakke Spaanse en Italiaanse producenten.

De crisis in de luchtvaart trekt ook diepe sporen. Boeing, 's werelds grootste vliegtuigfabrikant, maakte het ontslag van 28.000 werknemers (een vijfde van het personeel) in anderhalf jaar bekend. KLM-topman P. Bouw zei dat de luchtvaartmaatschappijen in 1992 zo'n 13 miljard gulden verlies hebben geleden.

Philips incasseerde een tegenslag door het besluit van de Europese Commissie voor digitale HDTV (breedband-tv) te kiezen, in plaats van de door Philips en het Franse Siemens ontwikkelde analoge standaard.

De twijfel aan de totstandkoming van de Economische en Monetaire Unie (EMU) is toegenomen, nu de EG-lidstaten de sanering van hun overheidsfinanciën onder druk van de recessie willen vertragen. Brussel sprak van een "technisch besluit' maar de financiële markten zijn niet geneigd dat te geloven.