Polisario staat op verlies in diplomatiek gevecht om W-Sahara

MADRID, 20 FEBR. Mohamed Abdelaziz houdt zich groot. De leider van Polisario en president van de "Arabisch Saharaanse Democratische Republiek' spreekt nog altijd over het hervatten van de oorlog met Marokko wanneer het uit 1988 daterende VN-vredesplan voor de Westelijke Sahara niet wordt uitgevoerd. Maar hij weet dat hij daarvoor de middelen niet heeft en dat hij op verlies staat in het diplomatieke gevecht, dat zijn laatste fase lijkt te zijn ingegaan.

Uiterlijk in de eerste week van maart zal de Veiligheidsraad een beslissing nemen over de toekomst van de voormalige Spaanse kolonie, aldus Abdelaziz. Frankrijk en Engeland steunen een resolutie die in de praktijk neerkomt op de door Marokko gewenste uitbreiding van het aantal kiezers dat mag meebeslissen over de toekomst van de Westelijke Sahara. De Polisario-voorman reisde deze week naar Madrid in een laatste poging om Spanje aan te spreken op zijn verantwoordelijkheden als voormalig kolonisator en huidig lid van de Veiligheidsraad.

Tevoren was hem discreet te verstaan gegeven dat de regering het bezoek dit keer "minder opportuun' achtte. Hij werd zelfs niet op ambtelijk niveau ontvangen. “We hebben ons bezoek te laat aangekondigd; de agenda van Gonzalez zat al vol,” zei Abdelaziz in een gesprek met buitenlandse journalisten. Vorig jaar werd hij nog wel door de premier ontvangen. “Gonzalez heeft niet officiëel zijn misnoegen uitgesproken over mijn komst, we gaan er van uit dat hij zijn houding niet heeft veranderd.”

Spaanse diplomaten maakten gisteren echter duidelijk dat dat wel degelijk is gebeurd. Madrid zal zich als het er op aankomt niet tegen de vooral door Frankrijk geïnspireerde resolutie verzetten. Het belang van een goede verstandhouding met Marokko is daarvoor te groot. Naar verluidt heeft de vorige minister van buitenlandse zaken, Fernandez Ordoñez, zich jarenlang verzet tegen het zitting nemen in de Veiligheidsraad om niet in het openbaar voor de pijnlijke keuze te worden gesteld tussen het huidige eigenbelang en het zelfbeschikkingsrecht van de voormalige kolonie. Zijn opvolger Solana heeft die keuze nu gemaakt.

Het referendum over de toekomst van de Westelijke Sahara had eigenlijk al veertien maanden geleden moeten plaatshebben, onder toezicht van de VN en op basis van een in 1974 door het toenmalige Spaanse bestuur vastgestelde census. Washington en Madrid hebben zich bereid verklaard het grootste deel van de kosten te dragen. Koning Hassan heeft echter steeds nieuwe bezwaren tegen het kiesregister naar voren gebracht. Hij wil dat de 65.000 namen die daarin figureren worden uitgebreid met nog zeker 120.000 personen die op dit moment in het zuiden van zijn land wonen en vrijwel zeker tegen zelfstandigheid en vóór aansluiting bij Marokko zullen stemmen.

De secretaris-generaal van de VN, Boutros Boutros-Ghali, heeft op 28 januari drie alternatieven geformuleerd om uit de huidige impasse te geraken. De eerste mogelijkheid is vasthouden aan het oude plan; de tweede valt vrijwel samen met de wensen van Marokko en kreeg in de laatste maanden van diens mandaat de steun van de vorige secretaris-generaal van de VN, Perez de Cuellar.

In het derde - door alle partijen onrealistische geachte - alternatief zou naar een hele nieuwe formule moeten worden gezocht, bijvoorbeeld een federatie. Frankrijk, Engeland en nu ook Spanje willen de beide partijen in het conflict maximaal negentig dagen de tijd geven om onderling tot een oplossing te komen en bij het uitblijven daarvan overgaan tot uitvoering van de oplossing-Perez de Cuellar. Het referendum zou uiterlijk in december moeten worden gehouden.