Nieuwe dialoog in Zuid-Afrika stap dichterbij

JOHANNESBURG, 20 FEBR. De hervatting van onderhandelingen over een nieuwe grondwet in Zuid-Afrika is gisteren opnieuw dichterbij gekomen.

Delegaties van de regering en Inkatha kwamen na drie dagen van besprekingen overeen dat zij op 5 en 6 maart met het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) en andere partijen zullen deelnemen aan een conferentie ter voorbereiding van nieuwe meer-partijenonderhandelingen.

De voorbereidende conferentie is bedoeld om de Conventie voor een Democratisch Zuid-Afrika (Codesa), al dan niet onder een andere naam, weer op gang te helpen. Aanvankelijk zou de conferentie het volgende weekeinde worden gehouden, maar Inkatha wilde uitstel voor verder intern overleg. De regering en het ANC hebben daarmee ingestemd.

Codesa werd in mei vorig jaar afgebroken, omdat de partijen het niet eens konden worden over een interim-regering en procedures in een grondwetgevende vergadering. Sinds eind vorig jaar voeren de partijen bilaterale gesprekken om de weg terug naar de onderhandelingstafel te effenen. De regering en het ANC hebben daarbij vrijwel overeenstemming bereikt over een regering van nationale eenheid, die het land vijf jaar na de eerste verkiezingen zal regeren. Deze verkiezingen voor een grondwetgevende vergadering annex parlement moeten volgens deze partijen uiterlijk begin volgend jaar worden gehouden.

De Inkatha Vrijheidspartij van Mangosuthu Buthelezi, volgens opiniepeilingen de derde partij in Zuid-Afrika, voelde zich buitenspel gezet toen het ANC en de regering-De Klerk onderling een akkoord leken te bereiken over een regering van nationale eenheid. De regeringsdelegatie moest de afgelopen dagen vooral Inkatha geruststellen dat achter gesloten deuren nog geen beslissingen zijn genomen. Na het driedaagse bosberaad in KwaZulu, het thuisland dat Buthelezi regeert, waren beide partijen optimistisch gestemd over de voortgang die zij hebben gemaakt.

Walter Felgate, invloedrijk onderhandelaar namens Inkatha, verklaarde na afloop echter opnieuw dat zijn partij niets ziet in een regering van nationale eenheid. Hij noemde haar “een gevaar voor de toekomst van het land”. De Zulu-beweging is nog steeds van mening dat de nieuwe grondwet zonder verkiezingen vooraf door een meer-partijenforum moet worden geschreven en vervolgens in een referendum voorgelegd aan de bevolking. Daarna, eind '94, wil Inkatha pas verkiezingen voor een parlement. Deze procedure botst hevig met het model dat de regering en het ANC hebben uitgewerkt. De overbrugging van deze twee uiteenlopende ideëen alsmede de bevoegdheden van de regio's in een toekomstige federale staat worden de moeilijkste punten in de nieuwe onderhandelingen.