Kabinet: strenger toezicht op bestuur Antillen en Aruba

DEN HAAG, 20 FEBR. Minister Hirsch Ballin (Koninkrijkszaken) vindt dat het bestuur van alle eilanden van de Nederlandse Antillen en eventueel Aruba onder curatele gesteld moet worden als de bestuurlijke en financiële situatie niet verbetert.

Dit stelt de minister voor in een vertrouwelijke nota ter voorbereiding van de Toekomstconferentie op 8 en 9 maart aanstaande, over een nieuwe staatkundige relatie met de Antillen. Sinds juli vorig jaar staat Sint Maarten al onder "Hoger Toezicht' van de Koninkrijksregering. Alle voorstellen van het eilandbestuur voor uitgaven boven de 25.000 gulden moeten door de gouverneur van de Antillen in Willemstad (Curaçao) worden goedgekeurd. Als de gouverneur twijfelt, vraagt hij advies aan de Antilliaanse regering of aan minister Hirsch Ballin.

Hirsch Ballin wil nu de bepalingen in het Statuut voor het Koninkrijk over dit Hoger Toezicht aanscherpen. Om de enorme begrotingstekorten van de Antillen (Aruba heeft een begrotingsoverschot) snel te beperken en de uitgaven in evenwicht te brengen met de inkomsten, wil de minister een systeem introduceren als in de Nederlandse Financiële Verhoudingswet is voorzien. Volgens artikel 12 van die wet kunnen gemeenten onder rechtstreeks financieel toezicht van Den Haag worden geplaatst. In zo'n situatie krijgen ze ook alle deskundige bijstand voor hun financieel beheer.

Hirsch Ballin is ook zeer bezorgd over het democratisch gehalte van het bestuur op de Antillen. Hij keert zich fel tegen praktijken van particulieren die door giften invloed uitoefenen op de eilandbesturen. Ook het ontbreken van elementaire regels als de behandeling van klachten tegen de overheid wordt in de nota gehekeld, wegens het gevaar van corruptie.

Hirsch Ballin werkt al geruime tijd aan een modernisering van het Koninkrijksstatuut. Op de Toekomstconferentie wil hij daarop een voorschot nemen. Hij wil een commissie van onafhankelijke deskundigen instellen, die elk jaar moet rapporteren of de beginselen van behoorlijk bestuur, mensenrechten en rechtszekerheid op de Antillen en Aruba wel goed worden nageleefd. Mocht dit niet het geval zijn, zoals op Sint Maarten, dan kan de Koninkrijksregering ingrijpen door Hoger Toezicht in te stellen.

In zijn nota zet de minister ook verschillende mogelijkheden voor de toekomstige verhoudingen binnen het koninkrijk uiteen. De bevoegdheden van de huidige landsregering van de vijf Antillen kunnen grotendeels worden gedecentraliseerd, maar de eilanden moeten onderling wel nauw samenwerken en elkaar steunen. Hirsch Ballin wil in die samenwerking nadrukkelijk ook Aruba, dat sinds 1985 een aparte status als land binnen het koninkrijk heeft, betrekken. Curaçao zou volgens de minister met Bonaire een eenheid kunnen vormen die dezelfde status als Aruba kan krijgen, en de drie kleine Bovenwindse eilanden Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba kunnen in de toekomst samen “een soort provincie” van Nederland vormen.