Blikvanger T/m 21 maart in Stichting Amazone, ...

Blikvanger T/m 21 maart in Stichting Amazone, Singel 72 Amsterdam, di t/m vr 10-17u., za en zo 13-17u. Boekje ƒ 20,-. Informatie over lezingen en een workshop over "vrouw en reclame': 020-6279000.

Mirjam de Zeeuw T/m 13 maart in galerie De Expeditie, Leliegracht 47 Amsterdam, wo t/m za 13-17u.

Veron Urdarianu T/m 7 febr. in galerie Fons Welters, Bloemstraat. 140 Amsterdam, wo t/m za 13-18u.

Blikvanger

Vrouwen neigen de laatste jaren meer tot voyeurisme en mannen tot exhibitionisme. Deze conclusie zou je kunnen trekken uit trendy reclame-boodschappen in bioscopen en tijdschriften, waarin carrièrevrouwen en sexy mannen hun intrede hebben gedaan. Reden voor de feministische stichting Amazone om een tentoonstelling te wijden aan de recente weergave van de seksen in de reclame. Opmerkelijk is de toon van de presentatie Blikvanger en vooral van de bijbehorende publikatie. Uit de teksten van hooggeleerde vrouwen blijkt dat nu ook de reclame een serieus onderwerp van vrouwenstudies is geworden. Terwijl in de jaren zeventig de Meld- en Regelkamer ageerde tegen seksistische advertenties, wordt er nu met onverhuld plezier gefilosofeerd over dit mer à boire voor cultuur-sociologisch onderzoek. (Het boekje is trouwens onontbeerlijk bij de wel erg summiere, weinig beeldende expositie.)

De reclame is stouter geworden en lijkt de kijker zo nu en dan een knipoog van verstandhouding te geven. Niet zelden wordt de verhouding tussen man en vrouw met humor bezien: bijvoorbeeld in de foto van de veertiger met neiging tot dikworden die bloot op een bed ligt, als een hulpeloze baby. "Geef 'm een calorie-arme Opkikker', luidt de dubbelzinnige tekst van de adverterende soep-fabrikant. Zo'n waarschijnlijk vertederend bedoelde huisvader is echter zeldzaam. Vooral op het witte doek en in de glossy bladen wemelt het van de mooie mannen. Te vaak naar de smaak van de auteurs zijn deze gespierde (half)blote halfgoden niet zozeer pin-ups als wel actie uitstralende helden. Het is het veelgenoemde kleine, maar betekenisvolle verschil: vrouwen zijn hun lichaam, voor mannen is hun lichamen een werktuig om te handelen, zelfs in een reclame voor mannenparfum. Loom achterover liggende exemplaren zouden een homo-erotische "boodschap' uitzenden en dit willen de meeste fabrikanten voorkomen. Ook vermoedt men dat het mannelijk lichaam mede tot lustobject is gebombardeerd, omdat een blote vrouw niet meer het gewenste schokeffect teweeg brengt. Dus moest het reclamewezen op zoek naar een doeltreffender blikvanger.

De carrièrevrouw is bijna altijd een mooie jonge vrouw, een Supervrouw voor wie de vergaderzaal slechts een nieuw décor zou zijn om haar uiterlijk goed te doen uitkomen. De eventuele roldoorbreking schijnt niet zo belangrijk te zijn voor vrouwelijke consumenten: onderzoek heeft uitgewezen dat veel vrouwen, ook hoogopgeleiden met een goede baan, met genoegen hun stereotiepe seksegenoten in de reclame gadeslaan, al dan niet met smakelijke ironie. Het is een bekend verschijnsel: tussen kijken en denken gaapt een fikse kloof.

T/m 21 maart in Stichting Amazone, Singel 72 Amsterdam, di t/m vr 10-17u., za en zo 13-17u. Boekje ƒ 20,-. Informatie over lezingen en een workshop over "vrouw en reclame': 020-6279000.

Mirjam de Zeeuw

Het verzamelen van een uitzet of dromerig voor de etalage van een bruidswinkel staan: aan vrouwen van mijn leeftijd, de post-jaren-zestig-generatie, zijn die dubieuze geneugten voorbijgegaan. Het feminisme is het zuurdesem van de dertigers van nu. Voor de rituelen van het huwelijk (het uitspreken van de belofte van trouw in bijzijn van een ambtenaar en ringen aan vingers schuiven) ben ik dan ook niet bijster ontvankelijk. Toch kan ik niet ontkennen dat ik één of andere bezegeling van de gevoelens voor een ander een mooi gebaar vind.

Kunstenaar Mirjam de Zeeuw is van dezelfde generatie en misschien juist daarom heeft zij zich verdiept in de symboliek die bij het trouwceremonieel hoort. Zestien gezeefdrukte foto's van witte trouwjurken hangen nu in een kring in galerie De Expeditie. Stijf rechtop, de contouren van het lichaam decent tot uitdrukking brengend, maar zonder lichaam erin. De Zeeuw stond model voor haar eigen opnames en retoucheerde hoofd, handen en voeten vervolgens weg. Zo ontstond een reeks spookgestaltes, Bruiden des Doods die ronddolen in het zwarte fond waartegen ze zijn gezet. De tule en zijde, het kant en fluweel dat in plooien om de onzichtbare lichamen valt, geven hen de ontzielde monumentaliteit van marmeren beelden. De Zeeuw vertelde in een interview dat ze een soort persoonsverandering onderging toen zij die trouwjurken aantrok: de conventie had een dwingende invloed. Misschien heeft zij de onmogelijkheid van ontsnapping aan de conventie willen uitdrukken. Maar er is ook een luchtiger associatie mogelijk: de gewaden herinneren aan de papieren kleertjes die ik als kind om kartonnen poppen drapeerde.

T/m 13 maart in galerie De Expeditie, Leliegracht 47 Amsterdam, wo t/m za 13-17u.

Veron Urdarianu

"Impressies uit Boekarest' heet de nieuwe expositie van de in Nederland wonende Roemeense beeldhouwer Veron Urdarianu. Voor het eerst verschijnen gebruiksvoorwerpen in zijn tot nu toe vrijwel abstracte werk. Het speelgoedautootje, de kinderpiano en de stofzuiger zijn (onderdelen van) sculpturen; geld voor materialen had Urdarianu het afgelopen jaar niet.

In een gesprek wijst hij op de overeenkomst met de manier waarop de mensen in arme landen, zoals zijn vaderland, van alles om zich heen vergaren. Een afgedankte automotor kan worden gebruikt voor het oppompen van water of op het onderstel van een kinderwagen worden gezet. Op vergelijkbare wijze zijn de recente stukken van Urdarianu tot stand gekomen. Hoewel de voorwerpen het uitgangspunt waren, noemt hij de resultaten "gematerialiseerde gedachten' die veelal stoelen op jeugdherinneringen. Zendapparaat bijvoorbeeld, een bouwsel met een sleutelgat als basisvorm en een radiootje met antenne, herinnert aan dreigende uitkijkposten langs gesloten grenzen. Alle stukken wekken trouwens een militaristische indruk omdat ze beplakt zijn met asfaltpapier in een groenig zwart. De expositie oogt als een kerkhof van gebruikte voorwerpen die langzaam een autonome, onherleidbare verschijningsvorm krijgen doordat ze bemost of verroest raken.

Weitergehen is een bijna symbolistisch beeld. Op een met asfaltpapier bedekte schoen rust een massief uitziende zuil die wellicht het lopen belet maar ook van kracht getuigt. In de beste beelden worden de vroegere geometrische vormen gecombineerd met simpele maar opmerkelijk vormgegeven gebruiksvoorwerpen. Het leukst is een maquette van een imaginair museum. De toren die het gebouw siert volgens de beste postmoderne traditie, bestaat uit een pedaalemmer met een guitig half openstaand deksel.

T/m 7 febr. in galerie Fons Welters, Bloemstraat. 140 Amsterdam, wo t/m za 13-18u.