ANC akkoord met coalitie van zwart en blank

JOHANNESBURG, 19 FEBR. Het Afrikaanse Nationale Congres (ANC) stemt in met de vorming van een regering van nationale eenheid in Zuid-Afrika.

De coalitie van zwart en blank zal na de eerste verkiezingen voor een grondwetgevende vergadering van begin volgend jaar uiterlijk vijf jaar aan de macht blijven.

Het ANC-hoofdbestuur is gisteren na drie dagen vergaderen akkoord gegaan met het resultaat van de onderhandelingen tussen zijn delegatie en die van de regering-De Klerk. Het besluit wordt gezien als een belangrijke overwinning van de gematigde vleugel binnen de bevrijdingsbeweging.

Het ANC verwierp met nadruk het model van “machtsdeling” dat de regering voorstaat. ANC-secretaris-generaal Cyril Ramaphosa verklaarde op een persconferentie in Soweto dat de regering van nationale eenheid wezenlijk anders van opzet is. De regering-De Klerk wil dat de partijen in het nieuwe kabinet op basis van consensus samenwerken. Het ANC meent dat de president - waarschijnlijk Nelson Mandela bij leven en welzijn - de uitvoerende macht heeft na overleg met het kabinet. Alleen in speciale gevallen, die in onderhandelingen nog moeten worden bepaald, zou hij de leiders van andere partijen moeten raadplegen. Indien men het niet eens wordt, heeft de president de steun nodig van tweederde van de ministers. “De president, die wordt gekozen door een gewone meerderheid van de grondwetgevende vergadering, zal besluiten kunnen nemen en niet worden verlamd door minderheidspartijen”, verklaarde Ramaphosa.

In het ANC-model kunnen alle partijen die meer dan vijf procent van de zetels krijgen in de grondwetgevende vergadering een plaats krijgen in het kabinet. De president kiest de vertegenwoordigers van de partijen. De grondwetgevende vergadering moet binnen negen maanden de nieuwe grondwet aannemen en gaat daarna verder als parlement. De regering van nationale eenheid bestuurt het land tot uiterlijk vijf jaar na de eerste verkiezingen, met als doel het scheppen van nationale eenheid en de wederopbouw van het land, aldus Ramaphosa.

De verschillen tussen het ANC en de regering lijken nu gereduceerd tot een kwestie van terminologie. De term “machtsdeling” ligt slecht binnen de ANC-achterban. Minister Roelf Meyer (grondwetszaken), eerste onderhandelaar namens de regering, noemde de ANC-verklaring gisteravond “verwarrend”. Hij zei geen verschil te zien tussen een regering van nationale eenheid en machtsdeling. Volgende week komen de delegaties van ANC en regering weer bijeen voor het uitwerken van de details.

De hervatting van de onderhandelingen tussen alle partijen komt nu in zicht. Het ANC kondigde aan dat het zal deelnemen aan een voorbereidende conferentie, die mogelijk eind volgende week in Johannesburg wordt gehouden. Of deze doorgaat, is afhankelijk van de gesprekken tussen de regering en de derde belangrijke partij, Inkatha. Deze lopen vandaag af. De meerpartijenconferentie kan daarna in maart weer bijeenkomen om afspraken te maken over de nieuwe grondwet en de verkiezingen.