WAAR ETEN

Ieder verblijf in (de omgeving van) Oranjewoud begint en eindigt met een bezoek aan het uit 1834 daterende restaurant Tjaarda, dat midden in de bossen, op een steenworp afstand van de belangrijkste landhuizen van Oranjewoud ligt. Tjaarda serveert goede Hollandse maaltijden in een rustige atmosfeer en is daarvoor drie jaar geleden bekroond met de Neerlands Dis Trofee. Generaties Friesen zijn grootgebracht met 'Bûter, brea en griene tsiis', maar tegenwoordig verlangt men meer. Voor fl 37,- is er in Tjaarda een speciaal Frysk Menu te bestellen, bestaande uit een fûgeltsje Beerenburg en een Kollumer kaasklompje als aperitief, scholfilet met zalm als voorgerecht, getrancheerde lamsbout met rozijnenjus als hoofdgerecht en een Jourens flensje als nagerecht. Reserveren vooral in het weekend. Koningin Julianaweg 98, Oranjewoud. Inl 05130-36251. Maandag en dinsdag gesloten.

Een meer internationaal georiënteerde keuken is te vinden in het ten oosten van Oranjewoud gelegen veendorpje Katlijk ('Ketlik'). Een gigantische braadpan langs de weg attendeert de voorbijganger op restaurant De Grovestins, dat zich met de gruwelijke naam 'Feesterije' tooit. Het restaurant, in een verbouwde Friese boerderij van het kop-romp type, serveert voor fl 39,50 een eenvoudig 'menu de Ruif' van Madrileense tomatensoep, varkensoesters en roomijs met boerenjongens (grote porties!). Het duurste vijf gangen-menu kost fl 62,50. Kikkerbilletjes, houtduiven, wild en paddestoelenstroedel à la carte. Alle ingrediënten zijn krakend vers, de bediening is uitstekend. Rustieke kitsch. Reserveren gewenst. W.A. Nijenhuisweg 7, Katlijk. Inl 05135-1993. Dinsdags gesloten. De overige dagen vanaf 12u geopend.

Ook al telt Heerenveen een kleine dertigduizend inwoners, het is niet eenvoudig hier een goed restaurant te vinden. Chinese restaurants en snackbars telt de stad in overvloed. Maar de meeste wisselen om de haverklap van eigenaar, hetgeen genoeg zegt over de kwaliteit. Ook de drie Italianen, de Griek en de Mexicaan bieden niets meer dan het doorsnee-aanbod van lasagna, pizza calzone, moussaka en taco. Dan liever naar het absoluut niet pretentieuze, maar gezellige pannekoekschip De Klipper. Het schip, aangemeerd in het centrum van Heerenveen, is een kleine eeuw oud. De pannekoeken (keuze uit vijfenzestig) zijn ruim, maar niet misselijk makend van omvang, en de porties roomboter zijn royaal. Enthousiaste bediening. De Klipper, Fok, Heerenveen. Inl 05130-25008. Geopend dinsdag tot en met vrijdag van 16-21u, zaterdag en zondag van 12-21u.

OP DE FIETS

De VVV van Heerenveen en het Instituut voor Natuurbeschermingseducatie (IVN) hebben ieder een fietsroute van ca 30 kilometer door Oranjewoud en de omliggende (veen)dorpjes Oudeschoot, Nieuwehorne, Mildam en Oldeberkoop uitgezet, die elkaar deels overlappen. Het zijn twee afwisselende tochten door beuken- en dennenbossen, langs statige buitens en hofboerderijen, over soms maar twee banden brede fietspaden dwars door weilanden. De kraaien zijn talrijk, maar wie geluk heeft ziet ook een tureluur, een buizerd of een torenvalk. Het vee op het land bestudeert - zeker op een doordeweekse dag - nauwgezet je bewegingen.

Met de routebeschrijving en de kaartjes in de hand zijn beide tochten makkelijk te volgen. Het IVN geeft vooral natuurhistorische en folkloristische informatie, bijvoorbeeld over hennepnetels, adelaarsvarens en Uileborden (Ûleboerden). De route van het VVV in Heerenveen richt zich vooral op het cultuurhistorische erfgoed in Oranjewoud en gaat dieper in op degeschiedenis van de langs de weg liggende landgoederen en 'states'.

De fietstocht van het IVN is voor fl 3,- te koop bij museum Willem van Haren aan het Harensepad en bij de boekhandels aan de Dracht en de Oude Kofmarkt in Heerenveen. De fietstocht van het VVV is voor fl 4,- te koop bij de toeristeninformatie Heerenveen aan de Van Kleffenslaan. Inl 05130-25555. Uitstekende, licht trappende sparta's zijn te huur bij fietshandel Veenstra bij het station van Heerenveen. Daghuur ƒ 7,50. Inl 05130-24010.

WANDELEN

Staatsbosbeheer heeft in (de omgeving van) Oranjewoud zeven wandelingen uitgezet. De meeste beginnen bij restaurant Tjaarda. De kortste wandeling is eigenlijk maar een ommetje: zij gaat langs het kerkje van Katlijk en beslaat drie kilometer. De langste wandeling is zeven kilometer en voert langs de zandruggen en weilanden in de Weversbuurt (ca drie kilometer ten oosten van Tjaarda). De mooiste wandeling gaat langs de oude renbaan, door het met dichte rhodondendrons begroeide Tuimelaarsbos, dat de landgoederen Oranjewoud en Oranjestein scheidt. Omdat de wandeling erg kort is (ca 4 kilometer), valt het aan te raden een tocht door de Overtuin (naast het Tuimelaarsbos) voor Huize Oranjewoud aan die door het Tuimelaarsbos te koppelen.

Voor de werkelijk wandellustige valt er een mooie 'combi'-tocht te maken, die vanaf de Woutsterberg bij Heerenveen-zuid, via de Prinsenwijk naar Mildam en de klokkestoel van Katlijk leidt. Na de rust gaat de tocht verder door laagveen en weide, via Pauwenburg en de grafkelders van de familie Van Limburg Stirum en De Blocq van Scheltinga terug door het Tuimelaarsbos naar Tjaarda. Duur: de hele dag.

Routebeschrijvingen en kaart gratis verkrijgbaar bij Tjaarda. Met dank aan dhr W. Roest van Museum Willem van Haren in Heerenveen OVERNACHTEN

Het leukst is om in Oranjewoud zelf te overnachten, te meer daar Heerenveen een onaantrekkelijk, door nieuwbouw verpest stadscentrum heeft. Sinds Tjaarda in 1980 zijn hotelfunctie verloor, kun je in Oranjewoud alleen bij particulieren logeren. Familie de Jong, Marijkemuoiwei 2, Oranjewoud. Per nacht fl 27,50. Inl 05130-36160 (helaas op het moment wegens verbouwing gesloten).

In Heerenveen zijn 2 hotels - het Postiljon hotel (05130-42229) aan de snelweg Groningen, Leeuwarden, Amsterdam, en het vlakbij gelegen Hotel Spoorzicht, tevens café (05130-22067). Ook zijn er 2 eenvoudige pensions, die voor fl 32,50 logies en ontbijt verschaffen. Inl VVV Heerenveen 05130-24010.