Plan tot opheffing van huidige provincies is van de baan; Rombouts: Opzet provincies nieuwe stijl veel realistischer

DEN HAAG, 18 FEBR. Directeur mr.dr. A.G.J.M. Rombouts van het Interprovinciaal Overleg (IPO), het lobby-orgaan van de twaalf provincies, kan met tevredenheid terugkijken op de afgelopen twee maanden. De plannen die op het ministerie van binnenlandse zaken klaar lagen om het binnenlands bestuur het komend decennium grondig om te vormen waarbij en passant de provincies zouden worden opgeheven, lijken met succes getorpedeerd. De gisteren gepresenteerde nota Bestuur op Niveau III van minister Dales en staatssecretaris De Graaff-Nauta (binnenlandse zaken), spreekt nergens meer met zoveel woorden over het opheffen van de huidige provincies. Eerst moet maar eens voorzichtig geprobeerd worden rond zeven stedelijke gebieden provincies-nieuwe-stijl te creëren, waarbij de regio rond Rotterdam waarschijnlijk al in 1996 kan worden afgescheiden van Zuid-Holland. De rest van het land zou zich moeten concentreren op het opruimen van de wirwar aan samenwerkingsverbanden en functionele regio's van Haagse departementen. Op den duur zou daar dan ook iets kunnen groeien wat lijkt op integraal bestuur.

Rombouts noemt de voorgestelde aanpak “veel realistischer dan wat er eerst dreigde aan te komen”. “In eerdere concepten stond op bijna elke pagina geschreven dat onze kinderen straks in de atlassen het woord "provincie' niet meer zouden kunnen terug vinden. Op de korte termijn is nu chaos voorkomen. We zouden de komende tien tot vijftien jaar in een onduidelijke situatie terecht gekomen zijn waarbij onduidelijk was wie de problemen van de burgers zou moeten oplossen. Voor de langere termijn zouden er 25 regio's zijn ontstaan wat tot een ongelooflijke versnippering van het middenbestuur zou hebben geleid en dat is slecht voor het land.”

De definitieve versie van de nota Bestuur op Niveau spreekt niet met zoveel woorden over de opheffing van de provincies. Maar wanneer je de consequentie trekt uit de voorgestelde plannen komt het daar uiteindelijk wel op neer.

Niet bekend

“Een nieuw element in de stukken is dat er per gebied in een aparte wet moet worden geregeld of zo'n regio kan doorgroeien naar de status van provincie-nieuwe-stijl. Dat betekent dat regering en parlement telkens moeten afwegen of het noodzakelijk en wenselijk is dat zo'n gebied afgescheiden wordt van een provincie. Maar dan zijn we wel tien jaar verder. Per saldo zeg ik: Nederland zit niet te wachten op een discussie die ons weer tien jaar bezig gaat houden met allerlei spelletjes over hoe de landkaart van dit land eruit gaat zien. Het gaat de mensen er veel meer om dat er goed bestuurd wordt. Daarbij is het wat het IPO betreft veel belangrijker dat de energie gestoken wordt in het beter functioneren van de overheid.”

Is uw tevredenheid over deze nota er vooral op gebaseerd dat alles wat wordt geopperd, waarschijnlijk niet door zal gaan?

“De provincies hebben, zoals de kranten schreven, door middel van een krachtige lobby voorkomen dat zij werden weggeschreven uit het staatsbestel maar dat is slechts het begin van het verhaal geweest. Wij zijn ontzettend blij dat wij nu kunnen ophouden langs verdedigende lijnen iets tegen te houden. We gaan nu zelf als provincies actief inhoud geven aan het middenbestuur. Wij zullen met voorstellen komen hoe op dat middenbestuur de problemen adequaat kunnen worden aangepakt.”

Gaat het dan om het opruimen van al de functionele gebiedsindelingen en samenwerkingsgebieden, die mistige verkapte vierde bestuurslaag waar de bewindsvrouwen over schrijven?

“Ja. Ik denk dat het gevolg is van de ingreep van het kabinet op eerdere concepten van de nota dat het 25 regio-model van de baan is. Dat betekent dus dat er in een aantal gebieden geen regio's zullen ontstaan, die wel voorzien waren. Er zullen niet zoveel regio's komen als sommige bewindslieden in het kabinet gedacht hadden nodig te hebben voor bijvoorbeeld hun vervoersplannen, of voor plannen in de sfeer van de ruimtelijke ordening. Wij zullen als provincies in dat gat moeten springen.”

Twijfelt u of de Rotterdamse provincie tot stand komt?

“De bal ligt bij die regio. Provincie en Rijk hebben nu gezegd: er kome een nieuwe provincie Rijnmond. Het succes daarvan zal afhangen van het feit of gemeentebesturen in dat gebied het eens worden over de overdracht van gemeentelijke taken. Daarvan durf ik wel te zeggen dat dat nog een moeilijke discussie wordt. Want hier moeten gemeenten van 50.000 inwoners of meer wel heel veel taken afstaan aan de regio. Maar dat laat onverlet dat vanuit IPO en provincie Zuid-Holland positief bijgedragen wordt omdat we hier te maken hebben met een regio die van landelijk belang is.”