Kapitaalmarkt hoopt op duurzaam herstel van economie in VS

AMSTERDAM, 18 FEBR. De reacties van de Europese en Aziatische kapitaalmarkten op president Clintons economische programma waren vanmorgen vooral afwachtend. Mocht de grootscheepse belastingoperatie, die wordt gecombineerd met economisch stimuleringsbeleid dat de nieuwe regering voorstaat, slagen, dan zijn de economische effecten zo tweezijdig dat vrijwel niemand zich vanmorgen waagde aan een voorspelling van de reactie van Wall Street. Pas vanmiddag Nederlandse tijd is de Amerikaanse kapitaalmarkt in staat om te reageren op Clintons economisch getinte State of the Union.

Vooral op dinsdag, toen de aandelenkoersen in New York met 2,5 procent daalden, overheerste de negatieve interpretatie van het economische programma waaruit Clinton voor de Amerikaanse televisie een korte samenvatting had gegeven. Gevreesd wordt dat de belastingverhoging die de Amerikaanse president gisteren officieel aankondigde, het herstel van de economie vertraagt. De Amerikaanse consument heeft nog maar net zijn schulden van zich af geschud, of zijn aantrekkende bestedingen worden gekort door Clintons fiscale maatregelen. En juist de consumentenbestedingen fungeerden tot nu toe als de drijvende kracht achter het voorzichtige herstel van de Amerikaanse economie.

Bovendien hoopten de beleggers op het aantrekken van de Amerikaanse spaarquote, die met 3 procent van het bruto binnenlands produkt een van de laagste is in de gendustrialiseerde wereld. Veel particuliere besparingen vinden hun weg naar de kapitaalmarkt, die dacht sterk te kunnen profiteren van de aanzwellende stroom. Door de hogere inkomstenbelasting vrezen analisten nu dat de spaarquote te weinig zal aantrekken. Deze twee overwegingen waren voor een groot deel verantwoordelijk voor de scherpe daling van de Amerikaanse beurskoersen op dinsdag.

Voor de lange termijn is de algemene verwachting dat de Amerikaanse kapitaalmarktrente door Clintons beleid verder daalt. Deze lange rente bleef tot nu toe ver achter bij de daling van de korte-termijntarieven in het afgelopen jaar. Een structureel lager begrotingstekort, dat door Clinton wordt nagestreefd, leidt met enige vertraging tot een daling van de lange rente. Mocht Clintons economische plan niet snel genoeg leiden tot de gewenste rentedaling, dan ontvangt de president een steuntje in de rug van de Federal Reserve Board, het Amerikaanse stelsel van centrale banken (Fed). De president van de Fed, Paul Volcker, heeft gisteren al toegezegd alles te doen om een renteverlaging te bewerkstelligen.

Die ontwikkeling is positief voor consumenten en bedrijven, en draagt bij tot het economisch herstel op de langere termijn. Allereerst zoeken beleggers in obligaties, die op korte termijn van de rentedaling profiteren, daarna al snel hun heil in aandelen. De lage rente zal straks voor beleggers immers minder geld opbrengen dan een belegging op Wall Street. De stijgende aandelenkoersen zullen het dan voor het bedrijfsleven voordeliger maken om vermogen aan te trekken voor nieuwe investeringsplannen en voor verbetering van de financiële positie.

De crisis in de bancaire sector wordt voor een deel verantwoordelijk gesteld voor de recente economische recessie in de Verenigde Staten. De bancaire sector herstelde tot nu toe voorspoedig door te profiteren van het uiterst aantrekkelijke verschil tussen de korte- en de lange-termijnrente. De banken worden straks echter gewongen uit de steeds slechter renderende staatsobligaties te stappen en over te gaan op de beter renderende kredietverlening aan het bedrijfsleven. Daardoor komt het definitieve einde van de credit crunch, die de Amerikaanse economie langdurig teisterde, in zicht. Bang voor een opleving van de inflatie zijn de meeste waarnemers overigens niet: door het lagere begrotingstekort wordt de geldontwaarding juist verder teruggedrongen.

Voorwaarde voor het zonnige perspectief dat de Amerikaanse economie op de langere termijn zou hebben, is wel dat Clintons economische beleid al op korte termijn vruchten afwerpt. Dat betekent dat het begrotingstekort zichtbaar zal moeten worden teruggedrongen. Ook zal het nu nog prille vertrouwen in het economische herstel van de Amerikaanse economie de eerste psychologische schok van Clintons economische programnma moeten overleven. Bovendien blijft de hoge Amerikaanse werkloosheid een bron van zorg.

De Amerikaanse dollar, die gisteren nog zakte tegenover mark en gulden tot een niveau van ruim 1,82 gulden, won vanmorgen een cent als reactie op de State of the Union. Dat werd door handelaren opgevat als een positief signaal voor de reactie van Wall Street vanmiddag. Volgens de meeste analisten kan de Amerikaanse munt alleen nog licht terugzakken tot een niveau van omstreeks 1,60 D-mark (1,78 gulden) wanneer de daling van de rente in de Verenigde Staten te sterk vooruit loopt op die in de EG.