GROOT-INQUISITEUR [3]

Het betoog van de groot-inquisiteur rammelt helemaal niet en zeer beslist niet op het onderdeel waarover Van het Reve valt. Wanneer je de bekoringen waaraan satan Jezus onderwerpt in hun context leest (het waren er drie), dan is het overduidelijk dat het veranderen van stenen in brood nu juist absoluut niet bedoeld was voor het privégebruik van Jezus.

Het was niet voor niets de bekoring waarvan de groot-inquisiteur zo gaarne gewild had dat Jezus er op ingegaan was. Dan had namelijk de inquisiteur niet al die moeite hoeven doen om "barmhartiger' te zijn dan Christus. Van vrijheid voor de mens was dan juist helemaal geen sprake meer geweest. Wie zou niet achter een wonderdoener aanlopen die stenen in brood kan en wil veranderen? Het verwijt is nu precies dat Jezus daar niet op in is gegaan!

Daarin is ook het kenmerkende verschil gelegen tussen de door Satan gevraagde wonderen en de wonderen die Jezus uit zichzelf verricht heeft. Aan de laatste komt steeds in één of andere vorm geloof in de persoon van de Messias te pas, maar geloof uit vrije wil en niet overdonderd door een materialistisch mirakel.

Om het verhaal van de groot-inquisiteur op de juiste waarde te schatten mag je het eigenlijk niet losmaken van de Karamazov-roman. Dan riekt het inderdaad naar een banale aanval op de rooms-katholieke Kerk, wat het beslist niet was (hierin had de heer Heldring groot gelijk) en in dat verband zou het De Kok als CDA'er gepast hebben om niet met zulk aplomb de huidige paus op te zadelen met het imago van de Groot-Inquisiteur.

Het is jammer dat Van het Reve zo weinig fijnzinnig zijn artikel beëindigt met de woorden: “Jezus als godsdienststichter versmaadde het wonder als propagandamiddel helemaal niet”. Vooral omdat hij de plank misslaat en niet begrijpt dat juist die verandering van stenen in brood Jezus inderdaad verlaagd zou hebben tot een propagandafreak.