De medicijnen worden straks overal thuis bezorgd; "Over vijf jaar is groot deel van de 1.500 apotheken verdwenen'

AMSTERDAM, 18 FEBR. Geneesmiddelen mogen via postorderbedrijven worden bezorgd bij de patiënt als aan de kwaliteitseisen wordt voldaan. Dat zei de directeur geneesmiddelenvoorziening van het ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur, dr. C.M. de Vos op het gisteren gehouden congres "Nieuwe verhoudingen in de geneesmiddelenhandel en -distributie'.

Verzekeraar Geové is inmiddels begonnen met een experiment, waarbij verzekerden hun medicijnen thuis kunnen laten bezorgen door de PTT. Niet alleen de PTT en zorgverzekeraars staan op het punt zich op het terrein van de farmacie te begeven, ook Ahold BV is met werkmaatschappij PragmaCare bezig een keten van apotheken op te zetten, die goedkoper en klantvriendelijker moet worden dan de bestaande apotheek. Directeur W.J.M. Hoebert van PragmaCare verwacht -net als andere betrokkenen- dat er van de nu bestaande 1.500 apothekers in Nederland over vijf jaar honderden verdwenen zijn.

“Bij het "postorderen' van medicijnen dient wel te worden beseft dat het niet om snoepjes gaat,” aldus De Vos. De Wet op de Geneesmiddelenvoorziening van 1958 stelt eisen. “Die wet kwam op een moment dat de apotheker minder medicijnen ging bereiden en steeds meer industriële produkten afleverde. Wat de wet eist is bijvoorbeeld dat de apotheker de medicijnen zelf ter hand stelt aan de patiënt. Er kan dus niet worden volstaan met het geven van een opdracht aan derden om een geneesmiddel bij iemand af te leveren.” Een ander punt is volgens De Vos dat de wet onafhankelijkheid van de apotheker eist. Die onafhankelijkheid zou in het geding kunnen komen als een apotheker deel uit maakt van een keten die bijvoorbeeld industriële belangen heeft.

Die eis van "ter handstelling' wordt niet al te letterlijk genomen. In veruit de meeste gevallen krijgt de patiënt zijn geneesmiddelen van een assistente en volgens hoofdbestuurslid B.H. Graatsma van de apothekersorganisatie KNMP wordt vijf tot tien procent van de geneesmiddelen door de apotheek thuis bezorgd. “Collega's die dat niet doen worden door de KNMP gemaand daar zo snel mogelijk een begin mee te maken.”

Of die oekaze op tijd komt voor de apothekers om zich staande te kunnen houden wordt betwijfeld nu de verzekeraars het heft in handen nemen. Niet alleen klantvriendelijkheid speelt dan een rol, maar vooral ook financiële overwegingen. Door als verzekeraar in zee te gaan met één "mega-apotheek' kan deze naar schatting twintig procent goedkoper uitkomen. Algemeen directeur H. Kegel van de Geové-Groep wijst er op dat de overheid faalt bij het matigen van uitgaven. Het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS) en de financiering van geneesmiddelen uit de AWBZ blijken een averechts effect te hebben, aldus Kegel. “De invoering van het Geneesmiddelenvergoedingssysteem en het onderbrengen van medicijnen in de AWBZ heeft maar liefst een verdrievoudiging van de technische verwerkingsprocedure, de bureaucratie, bij de verzekeraars teweeg gebracht. Ook zijn de uitgaven met 19,2 procent gestegen, het aantal declaraties met 30,3 procent.”

Kegel over de aanpak van zijn maatschappij: “Wij bieden een extra service aan onze verzekerde. Als die wil kan hij zijn medicijnen bij een centrale apotheek bestellen. Het voordeel is dat hij ze op een door hem opgegeven adres krijgt. Hij hoeft dus geen vrij te nemen, heeft geen parkeerproblemen bij de apotheek, hoeft niet te wachten. Daarbij komt dat hij niet vooraf hoeft te betalen om de rekening daarna naar zijn verzekering te sturen.

“We hebben samenwerking gezocht met apotheken die wensen uit te groeien tot mega-apotheken. Daaronder versta ik een landelijk opererende apotheek die als gevolg van de massale omzet de groothandels- en detaillistenfunctie combineert. Eventueel importeert hij zelf.”

Het systeem, waarvoor WVC en de inspectie na lang beraad toestemming hebben gegeven, werkt zo. De huisarts tikt op zijn computer een recept in, dat zowel naar apotheek als verzekeraar gaat. De huisarts heeft op die manier ook een bestand waarin alle gegevens over de patiënt en zijn medicijnconsumptie zitten. De verzekeraar betaalt direct als hij een recept via het scherm heeft binnengekregen. “We moeten echt af van de schijnzekerheid dat medicijnverstrekking door de apotheker een garantie is voor volstrekt veilige medicatiebewaking. In onze visie wordt de huisarts de centrale dossierhouder van zijn patiënten”, aldus Kegel.

Zowel Kegel als De Vos meent dat de apotheker zich moet bezinnen op de vraag hoe hij zijn service kan verbeteren. “Er komt marktwerking en concurrentie in de gezondheidszorg. Simons heeft aldus besloten,” zegt Kegel. “Partijen moeten hun bedrijfsplan bijstellen en hun kansen en bedreigingen opnieuw gaan taxeren. Een uitdaging voor entrepeneurs. Wellicht wordt het even iets rustiger op de Nederlandse golfterreinen.”

De PTT, die voor Geové de boodschappen doet voor de "mega-apotheek' gaat verder. Directeur J.W. Hekkert van de sector gezondheidszorg binnen de "business unit PTT Post Logistiek' zegt dat zijn bedrijf gaat voorzien in een groothandel, een apotheek en distributie. Vraag blijft hoe zich dat verhoudt met de Wet op de Geneesmiddelenvoorziening van 1958. Hekkert: “We zorgen voor volledige "tracking en tracing', dus we weten voortdurend waar de geneesmiddelen zijn en kunnen ingrijpen als onverhoopt mocht blijken dat er fouten zijn gemaakt. We leveren alleen af aan volwassenen, die daarvoor hun handtekening moeten zetten. We geven in geval van niet-thuis niets af bij de buren en we doen ook niets in de brievenbus. Als iemand niet thuis is komen we 's avonds nog eens en als de bestelling niet lukt gaat de zaak terug naar de apotheek. Vergeet niet dat de "verzekerde zending' een produkt is van de PTT.”

Hekkert meent dat er grote besparingen in het verschiet liggen. De PTT is inmiddels buiten de zaken met Geové ook in onderhandeling met een groothandel en met de industrie, die zijn preparaten via dat bedrijf direct bij de apotheek wil laten afleveren. Als die "business' grote vormen gaat aannemen zal de dan nog overgebleven apothekers niet veel meer resten dan het afleveren van geneesmiddelen voor acute klachten.