Zevenduizend werknemers weg bij afdeling Marketing en Service; IBM kondigt gedwongen ontslagen aan

NEW YORK, 17 FEBR. Het grootste computerbedrijf ter wereld, IBM, heeft aangekondigd dat 7.000 werknemers verdwijnen bij de afdeling Marketing en Service. Het Amerikaanse bedrijf houdt rekening met gedwongen ontslagen in kantoren op verschillende locaties.

De aankondiging past binnen IBM's eerder aangekondigde afslankingsoperatie voor dit jaar, maar het is de eerste keer dat IBM op grote schaal mensen wegstuurt. Tot nu toe wist het bedrijf door aantrekkelijke afvloeiingsregelingen gedwongen ontslagen te voorkomen.

Vorig jaar september werd aangekondigd dat 40.000 banen zouden verdwijnen, maar dat niemand werd ontslagen. Twee maanden later volgde het voornemen om daarbovenop in 1993 nog eens 25.000 mensen te laten afvloeien. Voor het eerst werd toen erbij gezegd dat gedwongen ontslagen niet waren uitgesloten, maar pas nu worden meer details bekend.

Werknemers kunnen tot 1 juli nog altijd gebruik maken van een vertrekpakket waarbij ze een jaarsalaris plus verzekeringen krijgen, hulp bij omscholing en een tegemoetkoming in herscholingskosten tot 2.500 dollar. Alleen als het aantal aanmeldingen niet hoog genoeg is, zal IBM mensen hun ontslag aanzeggen.

De aankondiging dat 7.000 mensen bij Marketing & Service verdwijnen ligt iets hoger dan eerder geschat. IBM ontkent echter dat er op dit moment plannen zijn om behalve de 65.000 nog meer werknemers weg te sturen. Analisten meldden vorige week echter dat hun contacten binnen het bedrijf nieuwe ontslagen waarschijnlijk achten.

IBM staat op het standpunt dat het goed is voor de arbeidsrust binnen het bedrijf als niemand ontslagen hoeft te worden. Bovendien is de loyaliteit van ex-werknemers groter als ze de eer aan zichzelf hebben kunnen houden. Critici van het beleid wijzen op de nadelen van een dergelijk beleid. Het is duur en in de praktijk zijn het vaak de beste werknemers die gebruik maken van de aantrekkelijke afscheidspakketten. Bovendien kan het bedrijf geen enkele invloed uitoefenen op welke functies vacant worden zodat er gaten geslagen worden in de organisatie, waarvan het opvullen tijd en geld kost.

Hoewel IBM massale ontslagen altijd heeft weten te voorkomen, is het een mythe dat niemand bij IBM gedwongen vertrekt. In het boek The IBM Way van Buck Rodgers, de ultieme lofzang op IBM's werkwijze, staat bijvoorbeeld dat jaarlijks "iets minder dan 4 procent' van de werknemers op de afdeling Marketing beleefd doch dringend verzocht wordt zijn biezen te pakken, “en onbevredigende verkoopresultaten is maar een van de oorzaken ”, aldus Rodgers. Ook Thomas Watson jr., de zoon van de oprichter van IBM, vertelt in zijn autobiografie Father Son & Co dat kort na de oorlog IBM een overcapaciteit had en hij met eigen ogen zag wat de resulaten daarvan waren voor werknemers. “Er waren na de oorlog voortdurend ontslagen en overplaatsingen, sommige hartverscheurend”, schrijft Watson junior. “Ik vond dat IBM meedogenloos aan het worden was in de manier waarop het met z'n mensen omging.”

Gevraagd om commentaar zegt IBM-woordvoerder Jim Ruderman: “Wat in de jaren veertig is gebeurd was helaas een vergissing, geloof het of niet! Dat had niet zo mogen gebeuren. In principe heeft IBM tot voor kort een halve eeuw lang kunnen vasthouden aan baanzekerheid voor elke werknemer.” Over de 4 procent ontslagen per jaar zegt Ruderman: “Je kunt van geen enkel bedrijf verwachten dat het mensen aanhoudt die niet presteren. Hoeveel procent dat is, weet ik trouwens niet. IBM maakt er geen geheim van dat wie niet voldoet, moet vertrekken, zoals dat overal elders het geval is.”