WVC voorstander plan-Smallenbroek; Plan voor redding van Zonnestraal zonder subsidies

AMSTERDAM, 17 FEBR. Voor de restauratie van het Hilversumse sanatorium Zonnestraal is een plan ontwikkeld dat geen beroep doet op overheidssubsidies. Zonnestraal, in 1928 gebouwd naar een ontwerp van architect Duiker, is een van de belangrijkste monumenten van het Nieuwe Bouwen in Nederland. Het verkeert al jaren in een vervallen toestand.

Een van de financieringsmogelijkheden die in het plan worden voorgesteld, is de exploitatie van enkele tientallen nieuw te bouwen villa's op het terrein van het sanatorium. Dat zou niet alleen voldoende geld opleveren voor de restauratie van Zonnestraal, er zou zelfs geld overschieten voor een bijdrage van enkele miljoenen aan de restauratie van andere jonge monumenten in Hilversum, zoals het raadhuis van Dudok. Het plan is voorgelegd aan het Hilversumse college van B en W, waar ook twee andere restauratieplannen zijn ingediend. CDA-wethouder Walch (ruimtelijke ordening) weigert commentaar.

Eerstgenoemde plan is opgesteld door mr. A.G. Smallenbroek, oud-burgemeester van Smallingerland, oud-voorzitter van de commissie sanering ziekenhuisvoorzieningen en sinds juli vorig jaar raadsadviseur onroerend goed van WVC. Plaatsvervangend secretaris-generaal van WVC J. Jessurun wijst erop dat Smallenbroek zijn plan voor Zonnestraal op persoonlijke titel heeft ontwikkeld. “Hij heeft geen opdracht om dit namens WVC uit te voeren. Maar ook geen verbod.” Volgens Smallenbroek heeft het ministerie van WVC in beginsel met zijn plan ingestemd. Zowel het ministerie als de Rijksdienst Monumentenzorg zeggen het plan van Smallenbroek aantrekkelijker te vinden dan dat van het ziekenhuis zelf.

Zonnestraal is eigendom van het Ziekenhuis Hilversum. Het ziekenhuis kent het plan van Smallenbroek niet, maar weigert vooralsnog zaken met hem te doen. Het ziekenhuis heeft een eigen herbestemmingsplan. De directie heeft Smallenbroek leren kennen bij de sanering van een ander ziekenhuisterrein, het RKZ-terrein in de binnenstad van Hilversum. “Reeds bij onze eerste bijeenkomst over het RKZ-terrein meldde Smallenbroek met Zonnestraal "aan de slag' te zullen gaan,” aldus directeur G. Huffmeijer van materiële zaken en financieel beleid. “Maar Zonnestraal is nooit bij die commissie voor sanering voorgedragen. Hij beschouwde zichzelf kennelijk als projectontwikkelaar van terreinen en objecten waar hij niets over te zeggen heeft. Naar ons idee overtrad hij daarmee zijn bevoegdheden als commissievoorzitter.”

Huffmeijer vindt het van bestuurlijke onzorgvuldigheid getuigen van de kant van het ministerie van WVC, dat het ziekenhuis niet van het plan-Smallenbroek in kennis is gesteld.

Niet bekend

De twee andere restauratieplannen voor Zonnestraal zijn afkomstig van de Stichting Instituut Functie-Innovatie Bijzondere Bouwwerken (IFIBO) en van het Ziekenhuis Hilversum zelf. In mei vorig jaar presenteerde het ziekenhuis een plan voor Zonnestraal als "zorgcentrum' met nieuwbouw erbij. Van de totale kosten van 61 miljoen gulden was 45 miljoen particulier gefinancierd, de overige zestien miljoen moest van de diverse overheden komen. Na gesprekken met de Rijksdienst Monumentenzorg heeft het ziekenhuis afgelopen najaar het plan om over de bestaande gebouwen heen een glazen stolp te plaatsen laten vallen. Ziekenhuis Hilversum is ruim anderhalf jaar geleden naar een ander gebouw verhuisd, maar gebruikt Zonnestraal nog wel voor psychiatrie en de verpleegkundige opleiding. WVC verwacht echter weinig heil van een bestemming in de gezondheidszorg. Plaatsvervangend secretaris-generaal J. Jessurun: “Als Zonnestraal voor de gezondheidszorg in gebruik blijft, wordt het vinden van een nieuwe bestemming extra ingewikkeld.”

In december vorig jaar heeft de stichting IFIBO een plan opgesteld voor Zonnestraal als “cultureel vormings-, trainings- en conferentieoord” onder de naam Internationaal Centrum voor Milieuzorg. Het centrum zou worden geassocieerd met het Internationale Groene Kruis onder voorzitterschap van Michael Gorbatsjov, waarvan het hoofdkwartier in Nederland zou worden gevestigd. Over de financiering kan initiatiefnemer G. van Lawick alleen zeggen dat het VSB Fonds zeer geïnteresseerd is om het plan te sponsoren.