Astrante scheepskok met de blote knuist tegen het Kwaad

Under Siege. Regie: Andrew Davis. Met: Steven Seagal, Tommy Lee Jones, Gary Busey. In 50 theaters.

De Amerikaanse marine is in trek bij de Hollywoodstudio's. De satirisch-serieuze marine-film A Few Good Men is hier nog maar net in de bioscopen te zien, of de volgende dient zich al aan. Under Siege van Andrew Davis profiteert niet alleen van de exotische couleur locale vol kokette witte uniformen, merkwaardige stammen-rituelen, tot machtsmisbruik uitnodigende nadruk op discipline en fors gedijende oerkameraadschap, maar verkent bovendien visueel het gebied dat die marine bij uitstek geschikt maakt als filmdecor: het nauwe schip tegenover de wijde zee.

De film begint met een afscheidsceremonie. Het vliegdekschip USS Missouri zet koers voor haar laatste reis over de Pacific, uitgewuifd door president Bush zelf. Onderweg zal er ferm gefeest worden, met als speciale attractie voor de bemanning een luidruchtige rockband en een schaars geklede danseres in een grote taart. Alles verloopt glad, op een kleine schermutseling na. De astrante scheepskok (Steven Seagal) weigert de ongewone orders van een officier op te volgen en verlangt de kapitein te spreken. Als straf voor deze insubordinatie wordt hij opgesloten in zijn eigen koelcel. Wanneer hij zich daaruit heeft bevrijd, zijn wij al een stuk wijzer. Een dolgedraaide geheim agent van de CIA en een psychopatische Commander van de Missouri hebben hun zinnen gezet op de nucleaire lading van het schip. Ze gijzelen de bemanning en bedreigen de wereld. Tijd voor de scheepskok om in actie te komen. Bij de aanblik van de vermoorde kapitein slikt hij zichtbaar het brok in zijn keel weg. Dan stuurt regisseur Davis hem op pad in de smalle gangetjes en onder de lage zolderingen van het claustrofobisch gefilmde schip.

Wie eerder een film zag met Steven Seagal wist allang dat deze kok iemand moest zijn met een door oorlog en geheime missies getekend verleden. Want Seagal is een wereldberoemd expert in de zogenaamde martiale kunsten, die nadat hij een aantal filmacteurs had getraind, als vechtmachine acteerde in drie, meest door hemzelf gecoproduceerde, actiefilms met de stalen titels Above the Law, Marked for Death en Out for Justice.

Ook Under Siege werd mede door Seagal geproduceerd en de film besteedt de verwachte ruime aandacht aan gestileerde moord en doodslag, veelal met de blote knuist. Net als eerder speelt Seagal een eenzame kruisridder tegen het Kwaad, die de duivels op zijn pad te vuur en te zwaard dient te verdelgen. Wat de film echter aantrekkelijker maakt dan Seagals andere werk, is een uitgekiender visie op de tegenstanders. Vooral de geschifte CIA-agent (een gierende rol van Tommy Lee Jones) wiens door de solo's van Jimi Hendrix bepaalde jeugdjaren steeds sterker doorschemeren, is een gulden vondst.

Andrew Davis toont ook de beste stuurlui aan wal. Het taalgebruik en de riten van een gezelschap delibererende generaals buit hij uit als echo's van Star Wars en andere martiale SF-films. Zij volgen de strijd van de vechtende kok op afstand in het direct naar Star Trek gemodelleerde Pentagon Crisis Action Center. De onbegrijpelijke afkortingen vliegen ons om de oren, terwijl die grote mannen in hun gegalonneerde uniformen het meest doen denken aan opgeschoten jongens die een electronisch spelletje stratego spelen.

De details in Under Siege kloppen vast en zeker, maar de film lijkt juist gemaakt voor wie geen soldaat van een lichtmatroos kan onderscheiden. Dat wil zeggen, voor wie er niet over inzit om de spot te drijven met geüniformeerde heren die zichzelf o zo serieus nemen.