Pakket bezuinigingsmaatregelen moet economie weer op gang helpen; Clinton vraagt Amerikanen om offers

WASHINGTON, 16 FEBR. President Clinton heeft gisteravond in een korte televisietoespraak de Amerikaanse bevolking voorbereid op de “offers” voor economisch herstel. “Ik had gehoopt om te investeren in uw toekomst door het scheppen van banen, het verbeteren van onderwijs en het hervormen van de gezondheidszorg, zonder méér van u te vragen”, zei hij. “Maar ik kan het niet, omdat het tekort hoger is geworden, meer dan mijn eerdere schattingen, meer zelfs dan de slechtste schattingen van afgelopen jaar.” Er was echter één troost: 70 procent van de kosten zouden worden gedragen door degenen die meer dan 100.000 dollar per jaar verdienen. Hij waarschuwde dat de economie er ondanks de groeicijfers en goede verwachtingen nog niet goed voor staat. “Als dit echt herstel was, dan zouden er al drie miljoen meer Amerikanen weer terug aan het werk zijn”, zei hij.

De korte televisietoespraak maakt deel uit van Clintons campagne voor zijn pakket van bezuinigingen, extra uitgaven en belastingverhogingen. Hij begon met het afschaffen van een paar overheidsauto's, het ontslaan van vaste medewerkers van het Witte Huis en een bezuinigingspakket voor regeringsdepartementen om zijn eigen offervaardigheid te tonen.

Afgelopen week beantwoordde hij in een op de televisie uitgezonden radioprogramma in Detroit vragen van het publiek en van opbellers. Morgenavond geeft hij de details van zijn economische reddingsplan in de traditionele jaarlijkse openingstoespraak State of the Union voor het Congres. Hij overweegt om dan vragen van Congresleden mogelijk te maken, zoals bij een parlementair systeem gebruikelijk is. In de VS zou het een primeur zijn.

Overmorgen zwermen Clinton en zijn ministers over het land uit om campagne te voeren voor het pakket. Hij of zijn medewerkers gaan ook voorlichting geven aan de miljardair-activist Ross Perot, die zijn politieke beweging in stand heeft gehouden. “Gedurende de 26 dagen dat ik uw president ben geweest, heb ik gemerkt dat hier in Washington gezond verstand niet zo algemeen verbreid is”, zei Clinton gisteren.

Campagne voeren tegen de “lobbyisten” en “verdedigers van de status quo” in Washington heeft Clinton afgekeken van president Reagan, bekende de woordvoerder van het Witte Huis gisteren. Maar Clintons kracht ligt niet in televisietoespraken. Hij heeft niet de velourszachte, donkere stem van Reagan. Voor het begin van de toespraak blikte Clinton wat verlegen in de camera als een student voor zijn mondeling examen. Het meest op zijn gemak voelt hij zich, als hij in direct contact is met zijn gehoor. Clinton heeft bovendien een minder populair pakket dan Reagan, die belastingverlaging uit te delen had. Het cynisme in het land is groter dan toen. Vandaar dat Clinton een meer arbeidsintensieve campagne moet voeren dan zijn illustere voorganger. Elke week wil hij ergens in het land zijn herstelplan propageren. De belastingverhogingen noemt hij “bijdragen”. Reagan noemde zijn verhogingen in zijn latere jaren “inkomstenbevorderaars”.

Een deel van Clintons pakket is al bekend geworden. Hij wil 31 miljard uitgeven aan het stimuleren van de economie. Daarvan gaat 15 miljard naar kleine bedrijven in de vorm van belastingverlagingen voor investeringen, die banen scheppen. De rest moet worden besteed aan wegen, bruggen, technologische telecommunicatie, werkloosheidsuitkeringen en inenting van kinderen. Het hele pakket zou een half miljoen banen opleveren.

Verder wil Clinton het toptarief van de inkomstenbelasting verhogen van 31 tot 36 procent. Het toptarief van de vennootschapsbelasting gaat van 34 naar 36 procent. Er komt een algemene belasting op warmte-eenheden energie, zodat het gebruik van efficiënte brandstoffen wordt bevorderd. Vooral steenkool wordt zwaar getroffen en een van de machtigste senatoren, Robert Byrd, komt van de kolendeelstaat West-Virginia.

De trekkers van AOW en AWW, die zich boven een bepaalde inkomensgrens bevinden, moeten meer belasting over hun uitkeringen betalen. Daarmee pakt Clinton de machtigste Amerikaanse lobby's aan. De 65-plussers staan sterk, omdat ze in tegenstelling tot de rest van de bevolking bijna allemaal naar de stembus gaan.

De Republikeinse minderheid in het Congres wil met een alternatief plan komen met meer besnoeiingen en minder belastingverhogingen. Voormalig Democratisch president Carter merkte gisteren tijdens een vraaggesprek voor de televisie op dat de mensen liever overheidsbezuinigingen zien. De Republikeinen en ook Clintons begrotingsadviseur, Leon Panetta, wilden voor elke dollar extra belastingen twee dollar bezuinigingen. Nu is de verhouding één op één geworden. Gematigde Republikeinen hopen de partij en de kiezers weer voor zich te winnen door hardere bezuinigingen aan te kondigen dan Clinton.

De Republikeinse leider in de Senaat, Robert Dole, sprak in zijn reactie met enige scepsis over de “offers” die Clinton vraagt. “We zullen met u werken om ervoor te zorgen dat offers niet gewoon een presidentieel codewoord wordt voor meer belastingen, meer uitgaven en meer mandaten voor Washington. Dat is het soort offers die de ruggegraat van de Amerikaanse middenklasse breken en ons meteen in een economische puinhoop zullen storten”, zei hij. “Voordat president Clinton vraagt dat de boer, de verpleegkundige, de fabrieksarbeider, de winkelier, de vrachtwagenchauffeur of de bejaarden een dubbeltje meer naar Washington sturen, moeten zij en wij in het Congres eisen dat elk verouderd programma, elke gezwollen overheidsafdeling en elk onderdeel van de federale begroting de klap krijgen, die ze verdienen.”

President Clinton krijgt een harde dobber aan zijn economische pakket. Nu al waren lobbyisten door het Capitool rond om de belastingverhogingen en de bezuinigingen ongedaan te maken. Vertegenwoordigers van elektriciteitsbedrijven hebben al veel protesten laten horen tegen de energiebelasting. Bovendien zijn de Democratische Congresleden nog niet gewend dat de partij vanuit het Witte Huis wordt geleid. Democratische Congresleden plachten met campagnebijdragen van belangengroepen hun eigen winkel te bestieren.

Zelfs Reagan is er niet in geslaagd om drastische bezuinigingen door te voeren. Het Congres placht de begrotingsvoorstellen van de president beleefd aan te horen om dan zelf een geheel andere begroting aan te nemen. Zo werkt het met de Amerikaanse machtenscheiding. Als president Clinton te veel moet toegeven, zal hij zwak staan voor zijn volgende monsterprogramma, de hervorming van de ziektekostenverzekering.