Moordenaars van Chico Mendes uit cel ontsnapt

BRASILIA, 16 FEBR. Twee Brazilianen die waren veroordeeld voor de moord op vakbondsleider en milieu-activist Chico Mendes in 1988, zijn gisteren uit een gevangenis in het Amazonegebied ontsnapt.

De advocaat van de familie Mendes, Marcio Thomaz Bastos, heeft gezegd de gevangenisleiding verantwoordelijk te achten voor de uitbraak uit een staatsgevangenis in Rio Branco van de grootgrondbezitter Darli Alves da Silva en zijn zoon Darci. De twee hebben de spijlen van een raam in de gevangenis doorgezaagd en zijn met zeven andere gevangenen gevlucht.

Volgens de advocaat hebben mensenrechtenactivisten herhaaldelijk gewaarschuwd dat de twee, die in de gevangenis allerlei privileges zouden hebben genoten, hun ontsnapping voorbereidden. Ze zouden bezoekjes aan het plaatselijke ziekenhuis hebben gebruikt om de beveiliging en een mogelijke onstnappingsroute te testen. Alves zou volgens Bastos hebben willen ontsnappen omdat hij in maart opnieuw zou moeten voorkomen, nu als verdachte van een in 1973 gepleegde moord.

Vader (58) en zoon (25) Alves werden in december 1990 beiden veroordeeld tot negentien jaar gevangenisstraf voor de moord op Francisco "Chico' Mendes (44), de leider van de bond van rubbertappers in dit deel van het Amazonebekken. Darci, de zoon, heeft de moord bekend. Zijn vader is veroordeeld omdat hij zijn zoon opdracht had gegeven tot het plegen van de moord.

De staat Acre, in het uiterste westen van Brazilië, was in de jaren tachtig het toneel van een groot aantal gewelddadige confrontaties tussen enerzijds de grootgrondbezitters en veeboeren, die het land voor de veeteelt wilden ontbossen, en plaatselijke bewoners zoals de rubbertappers en notenverzamelaars, wier broodwinning afhing van het voortbestaan van het regenwoud van de Amazone.

Chico Mendes, die nooit naar school is geweest maar een opleiding had genoten bij een in zijn streek ondergedoken communist, was een stuwende factor in het opkomende milieubewustzijn van de jaren tachtig. Als oprichter en leider van de vakbond voor rubbertappers vocht Mendes voor het behoud van het regenwoud in het Amazonegebied. Hij verzette zich tegen de grootgrondbezitters, die de regio wilden ontbossen voor de veeteelt ten behoeve van de vleesexport of om er grootschalige cacao- of koffieplantages te beginnen.

Mendes vond een belangrijke bondgenoot in de Amerikaanse milieubeweging, die zich in diezelfde periode begon in te zetten voor het behoud van de regenwouden, onder meer omdat het rooien ervan een bijdrage zou kunnen leveren aan de geleidelijke stijging van de temperatuur in de atmosfeer. Mendes werd een symbolische figuur in de strijd voor de redding van het regenwoud. Zijn idee om zogenaamde exploitatiereservaten op te zetten, waar de lokale bevolking op traditionele, kleinschalige wijze de natuurlijke rijkdommen van het regenwoud benut, werd eind jaren tachtig door de internationale milieubeweging overgenomen als alternatief ontwikkelingsmodel voor het Amazonegebied.

Zijn strijd voor het regenwoud werd Mendes door de Braziliaanse landeigenaren en politici niet in dank afgenomen. Hij werd herhaalde malen met de dood bedreigd en werd de laatste maanden van zijn leven constant door twee politieagenten bewaakt. De dood van Mendes, die in zijn huis in het nabij Rio Branco gelegen dorp Xapuri is doodgeschoten, veroorzaakte wereldwijde opschudding. Onder internationale druk werden de daders berecht en veroordeeld. Tevens besloot de federale regering van Brazilië de subsidies voor de veeteelt stop te zetten. (AFP, Reuter)