Piano 1 en Piano 2

“Eén keer hebben we quatre mains gespeeld, maar dat werd een mislukking. We zaten ineens naast elkaar. Geen inzet was nog gelijk en de oriëntatie was volledig zoek. De gebruikelijke signalen voor de timing in het samenspel werkten niet.”

Gerard Bouwhuis (38) en Cees van Zeeland (38) vormen sinds vijftien jaar een pianoduo. Twee vleugels hebben ze daarvoor nodig, die zo staan dat ze elkaar in het gezicht kunnen kijken. Bouwhuis speelt altijd "piano 1' uit de partituur en zit, vanuit de zaal gezien, links - een kwestie van gewoonte. Omdat hij zo "loeistrak' is, heeft Van Zeeland de functie van dirigent. Vroeger gebruikte hij stiekeme handbewegingen achter de vleugel. Nu hebben ze aan een vrijwel onzichtbaar hoofdknikje genoeg. Al het andere is een kwestie van gevoel, en herkenning van houding of gebaar. Donderdagavond (20.30u) speelt Het Pianoduo, zoals Bouwhuis en Van Zeeland zich noemen, in De Unie in Rotterdam.

Bouwhuis: “Een compositie voor twee piano's is niet zomaar een ingewikkeld pianostuk dat de componist voor het gemak voor twee piano's heeft genoteerd. Toen we zelfstandig Structures van Boulez repeteerden, was er geen doorkomen aan. We konden geen van beiden onze partij onthouden, de logica ontbrak. Pas toen we samen repeteerden, vielen alle noten op hun plaats.

“Als je met zijn tweeën speelt, komt het er meer op aan. Je moet de ideeën over een stuk scherp formuleren en, omdat onenigheid nu eenmaal niet werkt, één oordeel vormen. We zijn allebei geïnteresseerd in de architectuur van een compositie. Een mooie klank is een aardige bijkomstigheid.

Van Zeeland: “Zelfs bij Debussy, de oudste componist op ons repertoire, gaat het ons niet domweg om het typisch Franse, geparfumeerde geluid. We houden van verschillen tussen licht en zwaar, waardoor tempo, metrum en cadans veel aandacht krijgen. We vinden het leuk om elkaar daarin uit te dagen.

“Soms merk je tijdens een concert dat het niet lekker gaat. Maar komt dat doordat de ander zit te pitten, of doordat je zelf aan het knoeien bent? Zo'n moment is meestal snel voorbij. Een flinke shot adrenaline in het bloed zorgt ervoor dat je de draad weer oppikt. In een duo kun je elkaar daarbij helpen, als je alleen speelt blijft zoiets langer doorzeuren.

Bouwhuis: “Veel hangt af van de instrumenten. De verschillen in kwaliteit mogen niet te groot zijn. Tijdens een tournee door Amerika speelden we in een stad midden in de Rocky Mountains. Van een paar dagen reizen afstand werden vleugels aangesleept, maar die dingen waren niks waard. De enige de vraag is dan: wie offert zich op?

Van Zeeland: “Het is onbegrijpelijk dat sommige pianisten altijd in hun eentje spelen. De sociale kant van het musiceren is belangrijk. Dat geldt zeker voor een pianoduo. Veel bekende pianoduo's zijn broers, zussen of echtparen. Dat zegt iets over de intensiteit van de samenwerking. Als we met een ander zou gaan spelen, verandert er iets in de chemie van het samenspel.”