ONBESPOTEN STUK NATUUR UIT DE DDR

Ze heeft behalve een persoonlijke trainer ook een eigen manager en een fantastisch sponsorcontract. Franziska van Almsick, nog maar veertien jaar en gebombardeerd tot het nieuwe symbool van het Duitse zwemmen: jong en onbedorven. “Ze is precies wat de Duitse zwembond nodig heeft”, zegt de bondsvoorzitter. Hoewel ze dit weekeinde bij wereldbekerwedstrijden zwemmen in Gelsenkirchen geen wereldrecord verbeterde was ze de ster van het evenement.

Alleen vedetten lopen zo. Recht op hun doel af, zonder te dralen. Hun kin trots omhoog, de blik star vooruit, gericht op een fictief doel. En elke huidcel schreeuwt het uit: "Waag het niet om me aan te spreken of mijn handtekening te vragen. Daar heb ik nu geen zin in'. Het is de enige bescherming tegen de opdringerigheid van het publiek, de media en potentiële profiteurs die erop uit zijn gratis mee te eten uit de ruif van succes. “Ze heeft na haar zilveren medaille in Barcelona geleerd hoe ze met die belangstelling om moet gaan”, zegt haar trainer Dieter Lindemann.

Het zwemtalent van Franziska van Almsick is onmetelijk groot. Het is een feest haar door het bad te zien gaan. Ze zweeft bijna over het oppervlak, alsof het water weigert zo'n schitterende, vloeiende beweging aan het oog te onttrekken. En dan die keerpunten: elke keer een lancering. Een briljante techniek uitgevoerd door een meisje dat is geboetseerd om in deze sport te excelleren. Ze is 1.78 lang, weegt zestig kilo, heeft stevige bovenbenen en lange onderarmen. Als genetische manipulatie voor sportieve doeleinden ooit ethisch verantwoord wordt geacht, zullen wetenschappers in de rij staan om haar genen te gebruiken.

Franziska van Almsick (een achternaam die ze dankt aan een Nederlandse voorvader) komt uit het voormalige Oost-Duitsland, is gevormd in een systeem dat zich niet bekommerde om uiterlijke schoonheid, dat met natuurlijke en onnatuurlijke middelen lichamen prepareerde voor topprestaties. Zij heeft vanaf haar vijfde jaar in dat systeem gewerkt en toch is ze één brok natuur gebleven. Daar wil Duitsland mee pronken. Voorzitter Klaus Henter van de Duitse zwembond erkent dat ruiterlijk. “Ze is precies wat de Duitse zwembond nodig heeft. Zo'n meisje waarvan verslaggevers zeggen: daar mag mijn zoon mee trouwen. En een meisje doet het als uithangbord voor een sport beter dan een jongen.”

Hij spreekt van een "negatieve toon die nu is veranderd'. Franziska van Almsick speelt er een grote rol bij. Ze is een hemels geschenk. “De tijd dat de mensen denken: "sporters uit Oost-Duitsland zijn helemaal volgespoten', is voorbij. Je kunt ook zien dat het niet zo is. Aan haar, aan anderen.”

Haar trainer weigerde lang een anti- doping verklaring te ondertekenen. Hij had het gevoel dat hem een schuldbekentenis werd voorgelegd. “Ze zochten in die tijd een zondebok. Ik wilde daar niet aan meewerken”, zegt hij nu. Inmiddels heeft hij zijn handtekening wel gezet. Het "wonderkind' neemt zelf ook stelling tegen doping. Haar teksten klinken de bondsbestuurders als zachtgevooisde klanken in de oren. “Doping-bedrog is het ergste wat er bestaat in de sport. Ik zeg: "liever twee keer verliezen dan één keer bedriegen'.” En of ze zich beschouwt als een produkt van het vroegere DDR-sportsysteem en hetzelfde zou hebben bereikt als ze van jongsaf aan bij een Westduitse club zou zijn geschoold? “Het is zeker een voordeel voor mij dat ik al vier jaar op een zogenoemde sportschool zit en tweemaal per dag kan trainen. In het westen bestaan er bijna geen sportscholen.” Eindelijk iemand van de "andere kant' die ondanks het grote succes niet onmiddellijk bijgedachten oproept. Die het systeem van weleer een beetje roemt en niet verwerpt.

Een diplomaatje van veertien jaar. Dat op vrijdagmiddag een persconferentie met zo'n vijftig verslaggevers en talrijke cameraploegen routinematig afwerkt. Bijna als een achttienjarige antwoord geeft maar desondanks jong, fris en natuurlijk oogt. Haar donkere krullen, bruine ogen, gaaf gebit en stralende lach waren voor badkledingfabrikant Arena naast haar prestaties reden genoeg om haar een contract voor zes jaar aan te bieden, met haar naar Florida te vliegen voor een fotosessie. Ze zou jaarlijks 800.000 Duitse mark verdienen. Bij de laatste ARD-sportverkiezing versloeg ze tennisster Steffi Graf met grote afstand.

Duitsland heeft een nieuwe ster, het klinkt sprookjesachtig. Maar idool zijn in Duitsland is geen onverdeeld genoegen, omdat de nieuwsgierigheid dan tot ver over de grenzen van de sportprestatie reikt. Na de Olympische Spelen in Barcelona, waar ze zilver en brons won, heeft ze een geheim telefoonnummer moeten nemen omdat ze geen seconde meer met rust werd gelaten. Was er geen respect meer voor haar jeugd, voor haar leven. Werd ze eigendom van het volk. “Sommige journalisten gedroegen zich in die periode niet goed”, zegt Lindemann. “Iedereen wilde wat van haar. Dat zorgde voor een enorme spanning.”

Het is niet moeilijk je daar iets bij voor te stellen. Het boulevardblad Bild spreekt van Franzi-Fieber. Wie eenmaal in die greep zit kan er zich maar moeilijk aan ontworstelen. Dat vereist een zorgvuldige begeleiding. Door haar ouders, die in Gelsenkirchen op de VIP-plaatsen zitten en niet zoals andere ouders op de tribune. Maar ook door professionals als haar manager Werner Köster. Werner Peemöller van Arena stelt dat van de kant van de sponsor geen grote eisen worden gesteld aan Franziska. Ze moet zich normaal kunnen ontwikkelen, de schoolopleiding komt op de eerste plaats.

Het valt nauwelijks te rijmen met haar reisschema dit jaar. Ze was in januari voor wereldbekerwedstrijden in China, zwom in Peking en Shanghai wereldrecords korte baan (25 meter baden) op de 50 meter vrije slag (24,75), 100 meter (53,33) en 200 meter (1.55,84), reisde vervolgens af naar Florida voor een trainingskamp van twee weken, keerde donderdag bronsbruin terug om gehinderd door jetlag in Gelsenkirchen te zwemmen en vertrok vandaag al weer naar Sheffield om daar aan wedstrijden mee te doen. Hoezo voorzichtig?

“Hierna krijgt ze twee maanden rust”, zegt Lindemann. Een betrekkelijke rust natuurlijk, want de twaalf trainingen per week gaan gewoon door. Plus een inhaalrace op school. Ze mag dan weliswaar op een speciale sportschool zitten en een aangepast programma volgen, op reis huiswerk meenemen en in lunchpauzes overwerken, het blijft een extra belasting. Of ze nog wel gewoon kan leven, een normale dag zal kennen zoals haar leeftijdgenootjes? “Ik weet het niet, ik hoop het”, zegt ze met een zacht stemmetje.

Drie dagen zwemmen in Duitsland. Drie dagen Franziska van Almsick. “Veel talent zou nooit tevoorschijn zijn gekomen als er niet één talent had ontbroken: dat om te leven”, somberde de Frankfurter Algemeine Zeitung zaterdag in een verhaal over het sterretje. Na haar optreden zaterdag in het Zentralbad was ze, onzichtbaar voor de televisiecamera's, bij het uitzwemmen in het bijbad verwikkeld in een spettergevecht met de Nieuwzeelander Danyon Loader die de gastheren het gehoopte wereldrecord had geleverd. Van Almsick was de eerste die hem er mee feliciteerde. En daarna stoeien, als kinderen, als pubers. Maar nauwelijks was ze uit het bad of ze moest zich ervoor verantwoorden. Ze kent hem - vertelde ze - al anderhalf jaar, sinds haar eerste internationale wedstrijd. Ze zijn dikke vrienden, ze corresponderen met elkaar. Het laat zich raden wat de schandaalpers zoal met die mededeling kan doen. Haar kan het niks schelen. “Ik lees niet wat er over me wordt geschreven. Ik heb er geen tijd voor.” Zo heeft een overvolle agenda toch nog een voordeel voor een veertienjarige.