Hoogblonde vedette van koppel-tv; Profiel van LINDA DE MOL

Linda de Mol krijgt deze week in Berlijn de Goldene Kamera, een onderscheiding van de televisiecritici van het blad Hör Zu. Anderen die deze eer te beurt valt zijn Vanessa Redgrave, Glenn Close en Sir Richard Attenborough. Linda de Mol is nu een van de populairste sterren van Duitsland. Dat is te danken aan Traumhochzeit, een aangepaste versie van haar Nederlandse programma Love Letters: een spelshow waarvan de winnaars na afloop op kosten van de Tros met elkaar trouwen. Vanavond en volgende week maandag zijn de laatste twee uitzendingen van dit seizoen te zien.

Geen enkele Nederlander weet zoveel ogen op zich gevestigd als Linda de Mol. Naar haar televisieprogramma Love Letters, een spel met als inzet liefde en gewin, kijken in eigen land wekelijks drie miljoen mensen. Dat is nog niets vergeleken met de belangstelling van over de grens. De Duitse versie van haar show, door de commerciële zender RTL Plus uitgezonden onder de titel Traumhochzeit, trekt vijftien miljoen kijkers: een aantal dat ongeveer gelijk staat aan de bevolking van Nederland. Onder hen zijn ruim twaalf miljoen Duitsers, een miljoen Zwitsers en 950.000 Oostenrijkers.

Daarbij blijft het niet, verzekert Linda de Mol in haar kleedkamer, gelegen naast een opnamehal in het amusementsbedrijf van haar broer John de Mol. “Het is ongelooflijk, maar ik krijg brieven van fans in Letland en Israel, van blauwhelmen in Kroatië en zelfs van een 75-jarige Hongaar, die pas een foto stuurde van zichzelf in militair uniform. Te oordelen naar een bestelling van zesduizend Traumhochzeit-boeken, zijn er ook in Polen mensen die regelmatig kijken.”

De formule van het Tros-programma is inmiddels verkocht aan Zweden en Amerika, waar Dick Clark Productions de rechten verwierf. De Italianen hebben al kunnen kennismaken met Love Letters, dat daar volgens de presentatrice “nogal chaotisch” op het scherm komt. Ook Engeland toont belangstelling: “Medewerkers van de BBC zijn al acht keer op bezoek geweest. De reacties zijn enthousiast, maar men aarzelt nog. "It's not quite BBC, you know' wordt er gezegd.” Clive James, die in zijn BBC-programma enige tijd geleden een stukje opnam uit Love Letters, leek dezelfde mening toegedaan. Hoewel hij welwillend oordeelde over Linda de Mol (“Behind the earrings she seems to be an intelligent person”), toonde hij het fragment als een stukje tv-vermaak dat hem met ongeloof vervulde.

Verwonderlijk is dat niet. Als voorspel krijgen in elke uitzending drie kandidaten de kans om, voor het oog van de verborgen camera, hun partner een aanzoek te doen. Een recent voorbeeld: vroeg in de ochtend wordt een jongen gewekt door een feestelijk ontbijtcomité onder aanvoering van zijn vriendin. “Heb je lekker gedroomd?” vraagt ze. “Ik wel: dat we naast elkaar wakker worden, als man en vrouw. Wil je met me trouwen?” Zijn slaap nog uit de ogen wrijvend, hakkelt de jongen: “Ja...ja, natuurlijk wil ik dat.” Dan volgt de omhelzing.

Zo maken we kennis met drie paren, die vervolgens meedoen aan enkele spelletjes en een zang- en dansnummer. Door toedoen van een jury valt een van de koppels al snel af, iets dat Linda de Mol (28) nog steeds ervaart als “een heel vervelend moment”. Maar terwijl Nederland 1 het wereldnieuws vertoont, draait de show verder. Ten slotte krijgen de twee overgebleven koppels, staande op een manshoge taart, een serie vragen voorgelegd. Bijvoorbeeld wat vrouwen voor Nederlandse mannen aantrekkelijk maakt. Antwoorden als "goede make-up', "heel knap zijn' en zelfs "mooie auto's' blijken fout, maar "een slank figuur', "mooie ogen' en (na lang nadenken) "mooie lange benen' scoren punten.

De verliezers van het taartspel mogen een paar golfballetjes slaan die hen, mits goed gemikt, eigenaar maken van een auto met "een 16-kleppen motor van maar liefst 90 pk.' De winnaars krijgen bijvoorbeeld een keuken met goudkleurige handgrepen, waarna de Rolls Royce al voorrijdt om hen in bruidskleding naar het Hilversumse gemeentehuis te brengen. Omringd door familieleden, bruidsmeisjes en een koor witte duiven worden zij daar door de ambtenaar van de burgerlijke stand in de echt verbonden. Zo krijgt hun huwelijk de glans van een instant-sprookje, waarvan heel Nederland getuige kan zijn.

De animo om aan Love Letters mee te doen is groot. Na een oproep melden zich talloze gegadigden, die volgens de spelleidster worden behandeld als sollicitanten. Aan de hand van ingestuurde brieven en foto's vindt een eerste selectie plaats; de honderd kandidaten die overblijven, op het oog "leuke en gezellige mensen', krijgen een uitnodiging naar de studio te komen. Daar worden zij nader aan de tand gevoeld, waarna een kwart van hen de finale bereikt.

In Duitsland was de respons aanvankelijk lauw. Linda de Mol (hoogblond, slank en, zoals ze zelf terecht zegt, spontaan) vindt dat niet onbegrijpelijk. “Toen ik daar op het scherm verscheen, was ik nog onbekend. Opeens zagen de kijkers een wildvreemde dame, die hen in een raar accent aanspoorde mee te doen aan haar leuke programma. En dat op een zender die toen zijn imago dankte aan seksfilms en een striptease-quiz. Er kwamen dan ook maar vijftig brieven binnen, net genoeg om te kunnen beginnen.”

Sindsdien is er veel veranderd. De kijkcijfers waren het eerste seizoen al zo hoog, dat producent John de Mol vorige zomer met RTL Plus een deal afsloot van 220 miljoen gulden. De overeenkomst voorzag niet alleen in een voortzetting van Traumhochzeit, maar ook in levering van het nieuwe programma Kollegen, Kollegen, eveneens gepresenteerd door Linda de Mol. Zo speelt zij een sleutelrol in de door sommigen gevreesde "vernederlandsing' van het Duitse amusement, maar dat wordt haar persoonlijk niet aangerekend. In nog geen twee jaar tijd groeide zij uit tot een vedette die op grond van haar "ontspannen en weldadig menselijk' optreden als bezauberend wordt omschreven.

“Het gekke is dat ik er in het begin aan twijfelde of het in Duitsland zou lukken”, zegt ze op een repetitiedag tijdens de lunch (erwtensoep, een stuk stokbrood en karnemelk). “Ik zag de Duitsers als beleefd en erg formeel, als mensen die te langzaam opwarmen om voor de camera los te komen. Maar ik zat er volkomen naast, in de praktijk blijkt dat hun remmingen al gauw wegvallen.”

Hoe uit zich dat?

“Ze zijn niet bang hun emoties te tonen, makkelijker dan Nederlanders laten zij hun gevoelens de vrije loop. Je merkt elke keer weer dat dit spel voor de deelnemers een ingrijpende ervaring is, iets waar zij de hun verdere leven op terugkijken. Ook voor de toeschouwers op het podium is het een belevenis, hun reacties geven aan dat er naar een programma als dit werd gesmacht.”

Hoe valt dat te verklaren?

“Misschien hebben de Duitsers een emotioneel tekort: het lijkt wel of ze minder dan wij zijn gewend aan menselijkheid in de omgang. Opvallend is dat vooral de mannen gauw volschieten, om de haverklap zijn ze in tranen en als dat gebeurt gaat het publiek uit zijn dak.”

Geeft dat soms niet een gevoel van gêne?

“Nee, nooit. Toch vind ik sommige dingen gauw pijnlijk, te gauw eigenlijk voor een beroep als dit. Een programma als All you need is love, waarin pogingen worden gedaan verbroken relaties te herstellen, zou ik nooit kunnen presenteren. Maar in mijn uitzendingen gaat het alleen om het openbaar maken van de liefde die mensen voor elkaar voelen. Dat is een natuurlijke impuls: iedereen wil laten zien dat hij of zij een ander heeft gevonden en gelukkig is. Vandaar dat men trouwt in een openbare ruimte waar ieder mag binnenlopen, vandaar ook dat meestal niet alleen de tien beste vrienden een uitnodiging krijgen. Dit alles heeft iets van doen met exhibitionisme: waarom trekken veel bruiden anders zo'n opvallende jurk aan?”

Maar in Traumhochzeit is er, net als in Love Letters, maar voor één van de paren een happy end.

“Ja, de teleurstelling is soms groot, vooral voor degenen die al in het begin afvallen. Van tevoren hebbben we ze hierop voorbereid: "Hou er rekening mee dat je niet voor het altaar komt te staan, maar er al na een kwartier uitligt', zeg ik meer dan eens. Toch zijn er, als het zover is, achter de coulissen weleens huilbuien. In zo'n geval wordt er goed voor de mensen gezorgd. We slaan een arm om ze heen, geven ze een kop koffie en bieden ze een weekend aan in een goed hotel. Verder herinneren we er nog eens aan hoe leuk het over dertig jaar zal zijn een huwelijksaanzoek op film te hebben. Ik mag wel zeggen dat ik me verantwoordelijk voel voor de deelnemers, op het overdrevene af bijna. Als de band met hen al te sterk wordt, kan dat een zware last zijn.”

Nadat Linda de Mol op zeventienjarige leeftijd eindexamen gymnasium had gedaan, ging ze onder invloed van de serie Hill Street Blues rechten studeren. Het was haar ideaal als advocate “de zwakkere in de maatschappij” bij te staan, maar al tijdens de studie kwam ze tot de ontdekking hoe moeilijk dat ideaal te verwezenlijken is. Na deze “complete desillusie” besloot zij zich te specialiseren in auteursrecht. Ongeveer tegelijkertijd nam ze, om wat extra geld te verdienen, een baantje bij Sky Channel. “Als ik nu zie wat ik daar deed, word ik rood van schaamte. Zonder enige begeleiding of kennis van zaken moest ik opeens de Top 50 presenteren - het was echt niet om aan te zien. Toch vond ik het geweldig: hier wil ik verder mee gaan, wist ik onmiddellijk, dit is mijn leven. Van studeren kwam niets meer, ik stapte in een mallemolen die steeds harder ging draaien.”

Zo belandde Linda de Mol van Sky Channel bij de Tros, waar ze naast routinier Ron Brandsteder de Showbizzquiz mocht presenteren. Na deze krachtproef werd haar de Van A tot Z Spelshow toevertrouwd, een "familieprogramma' met meteen al zoveel bellende kijkers dat in een deel van Nederland het telefoonverkeer werd ontregeld. Daarna was de weg vrij voor Dierenbingo en De leukste thuis, eveneens succesnummers van de eerste orde.

Blijft er nu nog iets te wensen over?

“Ooit zou ik nog eens een talkshow willen doen, het lijkt me een verademing om los te komen van de prijzenglitter, de veren en het scorebord. Maar als ik zie hoe elk denkbaar onderwerp in al die andere praatprogramma's wordt uitgekauwd, zinkt de moed me in de schoenen. Moet ik me ook in dat circuit storten en zorgen dat ik net even eerder met iets kom dan de anderen? Waarschijnlijk ben ik daar niet gehaaid genoeg voor, ik mis de ware bloedhonden-mentaliteit.”

Toch is de tijd rijp voor verandering: “De mensen zien me nog steeds als het simpele, wat naïeve meisje van hiernaast, ze realiseren zich niet dat ik zo langzamerhand de vrouw van hiernaast ben.”

Een dag later hebben de opnames plaats van Love Letters. Een "floormanager' spoort het publiek aan enthousiast te reageren. “Een lekker gemeend biefstuk-applaus graag!”, roept hij naar het podium, waar 500 aanwezigen gewillig hun plicht doen. Uit de manier waarop zij meeleven, distilleert Linda de Mol kort daarop het goede nieuws van deze dag: “De jaren negentig zijn niet zo koud en harteloos als men zegt.”