Rusland dreigt Kroatië met strafmaatregelen

MOSKOU, 13 FEBR. De Russische minister van buitenlandse zaken, Andrei Kozyrev, heeft gisteren Kroatië gedreigd met dezelfde sancties die nu van kracht zijn tegen de voormalige Joegoslavische republieken Servië en Montenegro, wanneer het zijn “agressieve politiek” voortzet. Kozyrev zei tevens dat Rusland “de eerste is om de sancties tegen Servië en Montenegro op te heffen” zodra het vredesplan van de onderhandelaars Cyrus Vance en David Owen van kracht wordt.

Kozyrev zei dit tijdens een redevoering voor het Russische parlement. Leden van de oppositie, die onder leiding van parlementsvoorzitter Roeslan Chasboelatov in een heftig conflict met president Jeltsin zijn gewikkeld, hadden Kozyrev ter verantwoording geroepen, omdat de Russische buitenlandse politiek de Serviërs tekort zou doen. De orthodox-christelijke Serviërs kunnen in Rusland traditioneel op veel sympathie rekenen.

Kozyrev verdedigde in het parlement de tot nutoe door Rusland gevolgde politiek inzake Joegoslavië, die hij als “onafhankelijk” omschreef. Kozyrev kreeg onder meer gedaan dat het parlement pas volgende week debatteert over een resolutie waarin Rusland de VN moet vragen om sancties tegen Kroatië en humanitaire hulp aan Servië.

De VN achten een actievere Russische rol nu van groot belang, onder meer omdat Rusland geacht wordt invloed te kunnen aanwenden bij de Serviërs, die vooralsnog weigeren in te stemmen met het door Owen en Vance gepresenteerde vredesplan voor Bosnië. Kozyrevs optreden in het parlement viel samen met de aankomst in Moskou van de Amerikaanse gezant Reginald Bartholomew. Deze zal op initiatief van de regering-Clinton samenwerken met Vance en Owen, die respectievelijk namens de VN en de EG optreden. Bartholomew zal in Moskou overleggen met president Jeltsin en met onderminister van buitenlandse zaken Vitali Tsjoerkin, die als speciale Russische gezant de afgelopen maanden heen en weer heeft gereisd tussen Moskou, Belgrado en New York.

Pag.4: Mazowiecki: "etnische schoonmaak' gaat door

De politiek van "etnische schoonmaak' gaat in Bosnië nog steeds door, en blijft doorgaan zolang het vredesplan van Vance en Owen niet door alle partijen wordt geaccepteerd. Dat schrijft Tadeusz Mazowiecki, de speciale VN-afgezant die in Joegoslavië schendingen van de mensenrechten onderzoekt, in zijn vierde rapport, dat gisteren in New York werd gepubliceerd.

Het rapport bevestigt opnieuw de wijdverbreide praktijk van verkrachting, zowel tijdens de oorlog in Kroatië, als later in Bosnië. Vooral Servische paramilitairen zouden zich hieraan schuldig maken, maar ook moslims en Kroaten treft blaam, aldus het rapport. Verkrachtingen werden volgens de VN-gezant in detentiecentra van alle partijen uitgevoerd, maar ook in de woningen van de slachtoffers als terreur die zou passen in de politiek van "etnische schoonmaak'. Volgens Mazowiecki hebben verantwoordelijke autoriteiten nagelaten een einde te maken aan de verkrachtingen en hebben enkele bevelhebbers er zelf aan meegedaan. Mazowiecki zegt dat van 119 vrouwen vaststaat dat ze na een verkrachting zwanger zijn geraakt.

De leider van de Bosnische Serviërs, Radovan Karadzic, zei gisteren bij terugkomst uit New York “gelukkig” te zijn met “de Amerikaanse terugkeer in de Balkan”. De Verenigde Staten “hebben hier bondgenoten en belangen”, aldus Karadzic, die zei te hopen dat “Rusland niet zal achterblijven”.

Twee Bosnische vrouwen hebben donderdag bij een rechtbank in New York een klacht ingediend tegen Karadzic. Zij beschuldigen hem ervan politieke verantwoordelijkheid te dragen voor verkrachtingen en andere schendingen van de mensenrechten, die in Bosnië hebben plaatsgehad. Volgens de Amerikaanse wet zou het mogelijk zijn om in de VS personen te vervolgen voor schendingen van de mensenrechten die in andere landen hebben plaatsgehad.

Onderhandelaar Lord Owen heeft gisteren het besluit van de Bosnische regering veroordeeld om niet langer humanitaire hulp in Sarajevo toe te laten. De moslims besloten daartoe gisteren, omdat de Serviërs hulpkonvooien de toegang weigeren tot moslim-enclaves in het oosten van Bosnië. Daar zou de toestand zeer precair zijn. Aangenomen wordt dat Bosnië de internationale gemeenschap zo onder druk wil zetten. Philippe Morillon, bevelhebber van de VN-troepen in Sarajevo, heeft vandaag een onderhoud gehad met Servische bevelvoerders in hun hoofdkwartier in de Bosnische stad Pale. (AP, Reuter)