Opzet van een persoonlijk rampenplan

Handelaren in effecten, opties en termijncontracten lenen geld van financiële instellingen om hun waren te kopen.

Zakelijke en soms persoonlijke bezittingen (huizen) dienen als zekerheid voor een krediet, dat in de miljoenen kan lopen. De waarde van het onderpand hangt af van koersen, prijzen, rente, financieel-economische factoren, zelfs het karakter van een handelaar en verandert met de dag. Daarom hebben verstrekkers van kredieten veel geïnvesteerd in pessimistische computerprogramma's vol ingebouwde rampspoed om de portefeuilles van klanten dagelijks te kunnen waarderen en eventueel het krediet bij te stellen.

Zo'n objectieve, onpersoonlijke, wiskundige methode benadert de werkelijkheid zonder rekening te houden met de wensen en verlangens van betrokkenen. Bedrijven die de zaken zo zouden benaderen alsof ze werken met geleend geld en regelmatig een grondige risico analyse moeten maken krijgen een duidelijker beeld van de toekomst. Natuurlijk bestaan er talrijke modellen die hetzelfde nastreven, maar een onwelkome uitkomst wordt nogal eens genegeerd door bestuurders die hun (gezamenlijke) ego belangrijker vinden dan de onderneming.

Zo gaan bedrijven ten onder aan de goklust - optimisme in managementtaal - van de leiding. Wanneer we gezinnen en alleenstaanden beschouwen als bedrijven in het klein, valt er veel voor te zeggen om ook eens een keer alle risico's op een rij te zetten, na te gaan op welke punten (meer) dekking nodig is en daarna handelend op te treden. Dat onderzoek is een belangrijk, niet zo populair, onderdeel van persoonlijke financiële planning (pfp).

Wie moet dat op zich nemen? Natuurlijk de betrokkenen zelf. Ook die gedragen zich vaak als bedrijfsleiders en speculeren liever op een goede afloop, dan initiatief te nemen. Bedrijven en adviseurs actief in "pfp' kunnen risico's en gevolgen wèl objectief beoordelen, maar doen dat niet al te opvallend, omdat ellende de verkoop van diensten en produkten niet stimuleert. Ze concentreren zich liever, uitgezonderd een enkele adviseur, op leuke dingen voor later: pensioenen, vermogens, beleggingen, minder belastingen.

Het komt er dus op neer dat je zelf verantwoordelijk blijft.

Daarom de volgende algemene punten van overweging bij de opzet van een persoonlijk rampenplan. Individueel gelden natuurlijk nog bijzondere risico's. Allereerst de risico's die lijf en leden lopen: overlijden, regelmatig ziek/arbeidsongeschikt zijn, voorgoed ongeschikt om te werken, fysiek en/of psychisch niet in staat om optimaal te werken.

Dat zijn vier punten die gelden voor een kostwinner in een gezin en evenzo voor de niet-kostwinner. Bij elkaar acht voorvallen waarvan je de gevolgen moet inschatten en van te voren moet ondervangen, indien mogelijk. De gevolgen voor werknemers en niet-werknemers (zelfstandigen, vrije beroepers) kunnen zeer uiteen lopen.

Dan de gevaren die have en goed bedreigen. Brand, diefstal, beschadiging, slijtage en waardevermindering van eigendommen als huis, auto, boot, caravan, kostbaarheden, inboedel en antiek. Passende verzekeringen beperken enkele gevolgen, maar niet allemaal. Tijdig onderhoud en inruil horen eveneens bij het rentmeesterschap. Ook boven een vermogen belegd in effecten, deposito's, vreemde valuta, onroerend goed, kunstwerken en deelneming in bedrijven en projecten hangen dreigende wolken: waardevermindering door inflatie, belastingen die de opbrengst drukken, fluctuaties in koersen en prijzen, faillissementen, financieel aansprakelijk gesteld worden enzovoort.

Hoe los je dat op? Verzekeringen bieden bijna nooit soelaas, alleen nuchter vermogensbeheer. Je kan niet zonder het advies van deskundigen. Hiermee zijn we aan achttien onheilen met een eigen afloop, maar de beker is nog niet leeg. Daarom kan iedereen begrijpen waarom een adviseur ook graag de zonnige kanten laat zien. De inkomensstroom/strohalm - de kurk waarop menig gezin drijft - is niet zo stabiel als men hoopt: inkomen of winst blijft achter, de (eigen) zaak gaat failliet, een gedwongen ontslag zonder zilveren of gouden handdruk, een carrière dreigt vast te lopen en op een bepaalde leeftijd stop je met werken en dient een pensioen verder als bron van inkomen.

En dan nog een gevoelig relationeel probleem tot slot. Mensen kunnen besluiten uit elkaar te gaan. Het bedrijf valt uiteen in twee zelfstandige delen. Een of beide partijen trekken aan het kortste eind, in veel gevallen. Kan je dat van te voren, als alles nog goed gaat, al goed regelen? Welke maatregelen passen in een persoonlijk rampenplan? In de eerste plaats levens en schadeverzekeringen. Dan testamenten, huwelijkse voorwaarden, rechtsvorm van de eigen onderneming, vermogensbeheer en vooral een flink bedrag rentegevend op een bankrekening, als appel voor de dorst. Prettig weekend.