World Press Photo: terug naar zwart-wit

Bloed, tranen en de dood, het zijn de vaste ingrediënten van de World Press Photo van het jaar. Vorig jaar huilde een Amerikaanse soldaat tijdens de Golfoorlog naast een lijkzak met een gesneuvelde kameraad, het jaar daarvoor werd er in Kosovo gerouwd om een door het Servische leger gedode student. De beste nieuwsfoto van 1992 toont een Somalische moeder die haar kind ten grave draagt. De foto werd gemaakt door de Amerikaanse fotograaf James Nachtwey, sinds enige tijd verbonden aan het gerenommeerde agentschap Magnum.

Nachtwey (44) is een zeer ervaren oorlogsfotograaf. Toch wist hij zich in Somalië geen raad met de situatie in Baidoa, waar hij de mensen bij duizenden langs de kant van de weg zag sterven. In een vraaggesprek met Vrij Nederland zei hij over zijn reportage: “De foto's vertellen alleen nog maar het begin van een oneindig verhaal van lijden. Als je goed kijkt en ziet wat je kan zien, dat is hard, keihard.”

Jury-voorzitter Stephen Mayes, managing editor van het Engelse fotopersbureau Network, deelt die mening. “Deze foto staat niet alleen symbool voor de problemen in Somalië. In een groot deel van Afrika en de rest van de Derde wereld speelt dezelfde problematiek.”

Voor het eerst sinds jaren gaan de Golden Eye-trofee en de hoofdprijs van 15.000 gulden naar de maker van een zwart-wit foto. Mayes: “Er zijn dit jaar opmerkelijk veel zwart-wit bekroningen. Een paar jaar geleden was er vrijwel uitsluitend vraag naar kleurenreportages. De laatste tijd is er gelukkig ook weer plaats voor zwart-wit.”

Over de rol van World Press Photo als beoordelaar van het foto-aanbod uit de hele wereld kan geen discussie ontstaan; er kwam ook dit jaar weer een record aantal inzendingen binnen. De winnende foto werd gekozen uit 19.428 inzendingen van 1.966 fotografen uit 87 landen. De lijst van prijswinnaars vertoont een opmerkelijke internationale diversiteit: er zijn winnaars uit vijftien landen. Prijswinnende foto's werden gemaakt in het voormalige Joegoslavië (vijf stuks), Somalië (twee), van de rellen in Los Angeles, en van een demonstratie van neo-nazi's in Duitsland. Dit jaar is er in geen enkele categorie een Nederlandse prijswinnaar aangewezen. De meeste prijswinnaars, acht, komen uit Engeland. “Ik wist niet dat we in Engeland zo rijk waren”, is de reactie van jury-voorzitter Mayes. De winnende foto's zullen eind april in de Nieuwe Kerk in Amsterdam worden tentoongesteld.