Einde aan privileges in Maleisië

KUALA LUMPUR, 12 FEBR. De negen sultans van Maleisië hebben gisteren onverwachts ingestemd met grondwetswijzigingen die een einde maken aan hun privileges. Het voorstel van de Maleisische regering om de sultans voortaan voor de wet gelijk te stellen met gewone burgers stuitte aanvankelijk op fel verzet van de Raad van Heersers.

De negen sultans van Maleisië, die één keer in de vijf jaar een koning uit hun midden kiezen, en hun families genoten tot nu toe onschendbaarheid voor de wet en maakten daar veelvuldig gebruik van. Pogingen van regering en justitie om de heersers te laten vervolgen voor wetsovertredingen waren steeds gestrand op het verzet van de sultans onder verwijzing naar de grondwet uit 1957.

Sommige sultans betaalden hun schulden niet af, andere begingen verkeersovertredingen. Dieptepunt was de pro forma veroordeling in 1977, van Mahmood Iskander, de zoon van de sultan van Johore, tot zes maanden cel wegens doodslag. Zijn vader verleende hem onmiddelijk amnestie. In november vorig jaar greep premier Mahathir Mohamad een nieuw incident met Mahmood Iskander aan voor een hernieuwde aanval op de positie van de sultans. Iskander, die inmiddels zijn vader was opgevolgd als sultan van Johore, had een hockeycoach geslagen.

De beide huizen van het Maleisische parlement stelden zich eind januari met een grote meerderheid op achter Mahathirs voorstel de privileges van de sultans te beëindigen, maar de Raad van Heersers verklaarde zich mordicus tegen. Het leidde tot een constitutionele crisis: parlement en regering wisten zich gedekt voor het "volk' dat hen heeft gekozen, de sultans hadden de grondwet aan hun zijde, waarin expliciet staat dat wetswijzigingen alleen met hun instemming mogen plaatshebben. Mahmood Iskader was het meest radicaal in zijn opstelling; hij gaf zijn ambtenaren de opdracht niet langer federale taken uit te voeren.

De afgelopen dagen beraadslaagde de Raad van Heersers - waarin behalve de negen sultans ook de gouverneurs van de vier Maleisische staten zonder erfopvolging zitting hebben - andermaal over de grondwetswijziging en de verwachting was dat er opnieuw een nee uit zou komen. Maar tot verrassing van velen bleken de sultans na 35 jaar bereid tot een compromis. “De Raad heeft unaniem ingestemd met de voorgestelde amendementen met de toevoeging van verscheidene wijzingen”, zo stond in een verklaring na afloop. Welke wijzingen dat zijn werd niet gezegd; waarnemers gaan ervan uit dat het kleine kwesties betreft om zo het gezicht van de sultans te redden. Voortaan mogen de Maleisische sultans en hun familieleden niet meer door rood licht rijden, zijn ze aanspreekbaar op hun schulden en zullen ze voor criminele daden worden vervolgd. (AP, AFP)