Een snobistische Engelse dame en haar ordinaire familie

Schone Schijn, Ned.2, 22.02-22.31u.

Anglofielen zullen ongetwijfeld al een idee hebben over wat precies de Engelse uitdrukking keeping up appearances inhoudt. Wie de nuances achter die uitdrukking wil leren kennen, kan worden aangeraden om naar Schone Schijn te kijken. Deze comedy-serie van de BBC, die de TROS vanaf vanavond uitzendt, heet oorspronkelijk dan ook Keeping Up Appearances. De opzet is gebaseerd op het klassesysteem dat nog steeds zo typerend is voor dat land.

Hoofdpersoon is Hyacinth Bucket, op vorstelijke wijze neergezet door Patricia Routledge. Zoals het John Cleese in Fawlty Towers is gelukt om een monsterachtige figuur met een dosis pathos in een tot de verbeelding sprekende mens te veranderen, zo is Routledge in staat om een snobistische, tactloze en zeer klassebewuste mevrouw tot een tragische verschijning te maken. De buurvrouw komt liever niet op de thee uit vrees dat ze iets verkeerds doet, maar kan geen nee zeggen. Haar familieleden vinden haar onuitstaanbaar, noemen haar spottend "de koningin-moeder', maar kloppen altijd bij haar aan als er problemen ontstaan.

Hyacinth Bucket - volgens haar wordt het op zijn Frans uitgesproken als "Bouquet' - komt uit een arbeidersgezin en heeft drie zusters, met de namen Rose, Daisy en Violet. Maar niet één van hen is tot de volle bloei gekomen die hun namen doet verwachten. Hyacinth vecht echter om hogerop te komen, en dat is haar in zekere mate gelukt door haar huwelijk met een man (een pantoffelheld natuurlijk) die haar een mooi huis in een aantrekkelijke buitenwijk kon bieden. Haar familie woont in een vervallen wijk zonder al te veel geld. Hyacinth probeert hen buiten beeld te houden. Ze zegt: "It's so thoughtless of them to look as poor as they do.'

Het gaat in Schone Schijn over wat de buitenwereld wel zou kunnen denken als ze achter die schijn zou kijken. Zelfs de postbode moet de indruk krijgen dat de Buckets belangrijker zijn dan de buren. 'It's common knowledge,' vertelt Hyacinth hem, "that I receive more mail than next door.' Patricia Routledge over haar rol: "Hyacinth is een mengeling van een aantal mensen die ik heb ontmoet, maar boven alles is ze zuiver Engels. Door deze rol word ik nu belaagd door achtjarige jongetjes. Het verbaast me hoe populair Hyacinth is geworden. Misschien komt het omdat ze iedereen aan een kennis of familielid doet denken. Ze handelt weliswaar altijd volgens de etiquette, maar ze heeft ook iets menselijks.'

De succesvolle comedy-schrijver Roy Clarke schreef de serie speciaal voor Patricia Routledge, net als Alan Bennett dat deed met een aantal verhalen in zijn Talking Heads-serie. Het zijn de tv-rollen, vooral die van Hyacinth, die de actrice eindelijk onder de aandacht van een breed publiek brachten. In het theater was ze al jarenlang een door de wol geverfd actrice, die alles speelde (van Shakespeare tot musicals) en beladen is met prijzen. De Amerikaanse toneelprijs, de Tony, kreeg ze al meer dan vijfentwintig jaar geleden. Momenteel staat ze op de Londense planken in de musical Carousel. Met zo'n staat van dienst is het geen wonder dat Routledge precies weet welke lading ze deze rol moest geven. Ze dóet niet leuk, ze s het.