Zespuntenplan voor Bosnië; VS: diplomatie krijgt voorrang

WASHINGTON, 11 FEBR. De Verenigde Staten gaan actief deelnemen aan de EG- en VN-pogingen een vredesregeling voor Bosnië-Herzegovina te vinden. Dat heeft de minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher, gisteren aangekondigd. Hij presenteerde een uit zes punten bestaand Amerikaans programma waarin de nadruk ligt op de diplomatie als middel om een oplossing voor de oorlog in Bosnië te vinden.

De VN- en EG-bemiddelaars Vance en Owen reageerden gisteren positief op wat hun woordvoerder Fred Eckhard noemde “het Amerikaanse besluit een actieve rol in ex-Joegoslavië” te gaan spelen en mee te zoeken naar een vreedzame oplossing van het conflict in Bosnië.

Het door Christopher gepresenteerde programma voorziet in de volgende maatregelen: De Amerikaanse diplomaat Reginald Bartholomew - ex-ambassadeur in Libanon, nu ambassadeur bij de NAVO - wordt als afgezant van Washington toegevoegd aan het co-voorzitterschap van de internationale Joegoslavië-conferentie, dat bestaat uit Cyrus Vance en Lord Owen;

de Amerikaanse regering maakt de strijdende partijen in Bosnië, de moslims, de Serviërs en de Kroaten, duidelijk dat alleen onderhandelingen tot een oplossing kunnen leiden;

Washington roept alle partijen op de wapens neer te leggen, ijvert voor het afdwingen van het vliegverbod boven Bosnië en bestudeert hoe de verlening van humanitaire hulp aan de slachtoffers van de oorlog kan worden uitgebreid;

de VS ijveren voor verbetering van de naleving van de sancties tegen Joegoslavië (Servië en Montenegro) en vergroten de druk op Servië om te voorkomen dat de oorlog zich uitbreidt;

de VS zullen zich beijveren voor de vorming van een VN-tribunaal voor de berechting van oorlogsmisdadigers;

de VS zijn op het moment waarop een vredesregeling tot stand komt waarvan de naleving moet worden afgedwongen, bereid om met de VN, de NAVO en andere organisaties samen te werken bij het uitvoeren van zo'n regeling, ook als dat mogelijk betekent dat de Amerikanen troepen moeten sturen.

President Clinton heeft zich over de opgevoerde Amerikaanse bemoeienis verstaan met de bondgenoten van de VS en heeft de Russische president, Jeltsin, gevraagd zich eveneens in te spannen bij het zoeken naar een vredesregeling. De Russen moeten volgens Clinton een belangrijke rol spelen bij een nieuw vredesakkoord. Reginald Bartholomew reist op zeer korte termijn naar Moskou voor besprekingen over de wederzijdse coördinatie.

Pag 5: "Geen eigen formule' VS voor Bosnië

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Christopher, voer gisteren scherp uit tegen de Servische schendingen van de mensenrechten. “Ons geweten rebelleert tegen het idee van passieve aanvaarding van zulke wreedheden”, zei Christopher over de "etnische zuiveringen' in Bosnië en over de beschietingen, door de Serviërs, van bevolkingscentra als Sarajevo.

De Amerikaanse regering, zo maakte Christopher gisteren duidelijk, voelt bij nader inzien niets voor het aanvankelijk nog serieus overwogen denkbeeld om het wapenembargo tegen Bosnië op te heffen, als gevolg waarvan de moslims zich beter zouden kunnen bewapenen. “We hebben uiteindelijk geconcludeerd dat zo'n stap niet wijs zou zijn”, aldus de minister. Ook is, zo zei hij, langdurig nagedacht over de vraag of Amerikaanse vliegtuigen moeten worden ingezet om het vliegverbod boven Bosnië af te dwingen. Tenslotte was echter besloten dat niet te doen om de grondtroepen van bondgenoten als de Britten, de Fransen en de Canadezen in Bosnië niet in gevaar te brengen.

Christopher zei gisteren in zijn toelichting dat de Amerikanen “geen eigen formule” hebben om een eind te maken aan de oorlog in ex-Joegoslavië en zo'n formule de strijdende partijen ook niet te willen opleggen. Volgens hem werkt een vredesregeling alleen als alle partijen die accepteren als “rechtvaardig, werkzaam en duurzaam”. “Amerika is niet 's werelds politieagent”, aldus Christopher. “We kunnen onze troepen niet op elk conflict in de wereld afsturen. Niettemin: we zijn wel de Verenigde Staten van Amerika. We hebben macht en invloed. We hebben ons verplicht aan de stabiliteit van Europa. Daarom hebben we redenen om actief en urgent aan deze (vredes)poging deel te nemen”.