Warrige discussie over geloof, idealen en Joegoslavië

Mr. G.B.J. Hiltermann vindt dat de Volkskrant-journalist Jan Tromp het gekkenhuis in moet. Misschien was dat gisteravond nog wel de meest praktische mededeling tijdens een aflevering in de serie Landsgesprekken van de RVU over "tanend idealisme'.

Wanhopig was gespreksleider Tromp op zoek naar mensen onder zijn gehoor die zijn mening wilden bevestigen dat het een slechte tijd is voor idealisten en gelovigen. Alleen Annet Bleich, net zoals Tromp journalist bij de Volkskrant, was dat met hem eens. De andere genodigden - PvdA-partijvoorzitter Rottenberg, de journalist Max Arian (Groene Amsterdammer), de componist Peter Schat en de dichter Huub Oosterhuis - vonden het allemaal wel meevallen. Hiltermann, sinds jaar en dag bespreker van de Toestand in de Wereld voor de AVRO-radio, hing pesterig de "positivo' uit door de bewogenheid van jongeren tegenwoordig “beduidend groter” te noemen, “dan toen ik jong was.” Toen Tromp na zoveel optimisme verzuchtte dat hij zichzelf in een gekkenhuis waande, reageerde Hiltermann meteen: “Misschien hoort u daar ook wel thuis”.

Toetssteen van het al dan niet bestaan van idealisme was gisteravond de Nederlandse houding tegenover de verschrikkingen in Joegoslavië. De verkeerde toetssteen, vond Max Arian die te weinig aan het woord kwam. Want de grote verwarring over het conflict op de Balkan en de onmogelijkheden iets aan de situatie daar te veranderen, hoeven volgens de journalist nog niet te duiden op de afwezigheid van idealisme of betrokkenheid. Hij verwees daarbij naar de grote betogingen tegen racisme van de laatste tijd. Peter Schat viel hem bij, zich baserend op het rijke “geestelijke leven” in de vorm van vele nieuwe initiatieven in de kunst.

Niettemin bleef Joegoslavië de gemoederen beheersen. Dat kwam mede door partijvoorzitter Rottenberg. Hij zei zich te ergeren aan “de passieve houding van de eerste man van het kabinet” en riep op tot een nieuwe “voorhoederol van de kleine landen”. Daarbij verzuimde Rottenberg de emotionele uitbarstingen van minister-president Lubbers over Joegoslavië in de Tweede Kamer te vermelden, en het gelobby van de premier tijdens de EG-top in Edinburgh voor actiever Europees optreden.

Helemaal bezijden de realiteit was de suggestie van Rottenberg aan het adres van journaliste Bleich om bij wijze van symbolische daad Hare Majesteit de Koningin aan te spreken op het falend Joegoslavië-beleid van haar regering. Op de, serieuzere, suggestie van de dichter Oosterhuis dat de PvdA vijftig plaatselijke Joegslavië-comitees moet oprichten om meer vluchtelingenopvang te regelen, ging de partijvoorzitter nauwelijks in.