Sir Leon en Mickey

DE GROOTSTE TWEE handelsblokken in de wereld, de Europese Gemeenschap en de Verenigde Staten, hebben het een en ander met elkaar te bespreken.

De nieuwe EG-commissaris voor buitenlandse handel, Sir Leon Brittan, en de nieuwe Amerikaanse handelsafgezant, Mickey Kantor, maken vandaag met elkaar kennis in Washington. Op de agenda staan wederzijdse irritaties, recente Amerikaanse handelsmaatregelen, de onvoltooide ronde van handelsliberalisatie in het kader van de GATT en nog zo wat onderwerpen van wederzijds belang. Bovenal gaat het om een aftasting van standpunten, waarbij de grootste onzekerheid bestaat over de positie die de regering-Clinton op handelsgebied zal innemen.

President Clinton heeft zich omgeven met economische deskundigen van sterk uiteenlopende signatuur. Wat betreft handelspolitiek lopen hun standpunten uiteen van een internationale oriëntatie op vrije handel tot gereglementeerde handel. De Amerikaanse regering lijkt geneigd tot zogenoemd strategisch handelsbeleid, waarbij afscheid wordt genomen van algemene beginselen voor internationale handel en de nadruk ligt op regulering van bilaterale handelsbetrekkingen in specifieke produkten. Volgens de theorie van het strategische handelsbeleid kan een land zijn welvaart blijvend vergroten door handelsbelemmeringen. Vooral in de scheve handelsverhouding met Japan verwachten de VS hiermee succes te boeken.

Deze academische rechtvaardiging van protectionisme staat niet alleen haaks op de traditionele economische theorie, maar ook op de filosofie van handelsliberalisatie die de Verenigde Staten sinds de Tweede Wereldoorlog met zoveel succes hebben uitgedragen. Het uitgangspunt daarvan is dat de welvaart voor iedereen toeneemt met vrije handel, ook al doen zich in specifieke sectoren knelpunten voor. Het is de garantie geweest om zo min mogelijk toe te geven aan de druk van belangengroepen uit bedreigde bedrijfstakken. Het verhevigde activisme van lobby-groepen die in Washington pleiten voor marktafscherming is mede opgeroepen door de aarzelende houding die Clinton op handelsgebied aanneemt.

DE EG IS NIET vrij van zonden als het over handelspolitiek gaat. De Uruguay-ronde van de GATT had gemakkelijk tijdens de ambtsperiode van president Bush kunnen worden afgerond als de Gemeenschap eerder en overtuigender bereid was geweest de landbouwbescherming aan te pakken. Wat dat betreft krijgt de EG de rekening voor eigen kortzichtigheid en politieke angst om Frankrijk te bruskeren, gepresenteerd. Ook in recente EG-besluiten, zoals de afscherming van de Gemeenschap voor de handel in bananen, de handhaving van de importbeperkingen op Japanse auto's in sommige landen en de terughoudende marktopening voor produkten uit Oost-Europa, presenteert de EG zich als exponent van het strategische handelsbeleid.

Sir Leon Brittan, de EG-commissaris voor economische betrekkingen, heeft zijn reputatie van vrijhandelaar eerder deze week onderstreept in een rede waarin hij het toekomstige Europese internationale beleid uiteenzette. Zijn krachtige pleidooi tegen eenzijdige handelsafspraken en voor een vrij, open handelssysteem is dan ook even behartenswaardig voor Brussel als voor Washington. Hij zal de nieuwe Amerikaanse regering duidelijk moeten maken dat strategisch handelsbeleid theoretisch omstreden is en in de praktijk kan leiden tot handelsoorlogen tussen de grote economische blokken in de wereld. Dat is het laatste waar de internationale economie behoefte aan heeft.