Serviërs Kroatië en Bosnië: "eigen staat'

SARAJEVO, 11 FEBR. De Kroatische en de Bosnische Serviërs streven naar de vorming van een gemeenschappelijke staat. Dat hebben gisteren de Joegoslavische media gemeld. Daarmee trotseren de Serviërs in Bosnië en Kroatië de internationale pogingen om Bosnië als republiek te redden en een afsplitsing van de gebieden die door de Serviërs worden beheerst te voorkomen.

Zdravko Zecevic, een van de leiders van de Kroatische Serviërs, kondigde gisteren een referendum aan waarin de Serviërs in Kroatië en die in Bosnië zich kunnen uitspreken over de vorming van een Groot-Servische staat. Hij deed dat na een ontmoeting met Vladimir Lukic, een van de leiders van de Servische Bosniërs. Lukic zei na het gesprek dat “ons volk vastbesloten is voor zijn recht van zelfbeschikking en de vorming van één enkele Servische staat te vechten”.

De pogingen tot de vorming van een Groot-Servische staat zijn volledig in strijd met het streven van de internationale gemeenschap om zowel Kroatië als Bosnië als eenheidsstaat binnen de bestaande grenzen te handhaven. De belangrijkste leider van de Bosnische Serviërs, Radovan Karadzic, heeft het vredesplan van de bemiddelaars Owen en Vance in principe geaccepteerd. Dit plan gaat uit van het voortbestaan van de republiek Bosnië binnen de bestaande grenzen, zij het dat nieuwe provicies binnen die eenheidsstaat een grote mate van autonomie krijgen. De vorming van een aparte Servische entiteit binnen die republiek Bosnië wordt in het plan zelfs uitdrukkelijk uitgesloten, met het oog op het risico van een eventuele afscheiding van zo'n Servische staat-in-de-staat.

De plaatsvervangende bevelhebber van het Bosnische leger, Stjepan Siber, zei gisteren dat de Bosnische regering onder geen enkele voorwaarde een verdeling - zelfs niet in de door Owen en Vance voorgestelde provincies - zal accepteren, omdat volgens hem het risico te groot is dat de provincies die aan de Kroaten en Serviërs zijn "toebedeelde' zich bij respectievelijk Kroatië en Servië zouden kunnen aansluiten.

In Bosnië zowel als de Kroatische Krajina werd gisteren opnieuw gevochten. In Sarajevo bleef het relatief rustig; er werden twaalf hulpvluchten uitgevoerd op de Bosnische hoofdstad. De Kroatische radio maakte echter melding van krachtige Servische offensieven op verschillende plaatsen in Bosnië, vooral bij Srebrenica - dat zou zijn gebombardeerd door de luchtmacht van de Bosnische Serviërs -, Bratunac, Zvornik en Vlasenica. Radio-Sarajevo bevestigde die melding. Een Bosnische radioverslaggever omschreef de Servische aanval op Cerska Kamanica bij Srebrenica als “een hel”. Bij intense mortierbeschietingen op het dorp zouden veel kinderen om het leven zijn gekomen.

Tadeusz Mazowiecki, de speciale VN-rapporteur voor schendingen van de mensenrechten in Bosnië-Herzegovina, heeft gisteren gedreigd als zodanig af te treden als de internationale gemeenschap niets onderneemt om aan de schendingen van de mensenrechten een eind te maken. Hij zei in Warschau “geen paraplu voor hulpeloze internationale organisaties” te willen zijn. Volgens Mazowiecki moeten er meer VN-troepen naar Bosnië worden gestuurd en moet hun mandaat worden uitgebreid. De VN moeten tevens actie ondernemen om de Servische belegering van Sarajevo te beëindigen. “Ik ben niet bereid verder bij te houden hoe mensen doodgaan. Ik wil er zeker van zijn dat we iets doen om dat te verhinderen”, aldus Mazowiecki. (Reuter, AP, AFP)