Opwinding bij première DDR-stuk Hochhuth

BONN, 11 FEBR. De première gisteravond in Berlijn van auteur Rolf Hochhuths toneelstuk Wessis in Weimar heeft voor grote opwinding en knallende ruzies gezorgd tussen hem en regisseur Einar Schleef. Hochhuth (62) is razend over wat hij beschouwt als de verminking van zijn stuk, dat wordt gespeeld door het vooral om zijn Brecht-vertolkingen beroemde Berliner Ensemble.

Daarmee is de volle maat van de opwinding nog niet weergegeven. Want regisseur Schleef had bovendien - na wekenlange ruzies en debatten in de media - bij de try-out slechts vrienden, kennissen en bevriende critici toegelaten. De media werden alleen binnengelaten voor zover er nog plaats was, en dan tegen betaling. Door Ensemble zelf gemaakte foto's konden zij tegen betaling krijgen. Dit is Schleef inmiddels op kritiek van de Berlijnse wethouder voor cultuur komen te staan, die eraan herinnerde dat zeker een gezelschap als Ensemble (dat 23,4 miljoen mark subsidie per jaar krijgt) zo niet te werk kan gaan.

Hochhuth klaagt dat regisseur Schleef zijn tekst (goed voor drie uur) totaal onherkenbaar heeft gemaakt door het in te korten. Er is nu een compleet ander stuk, van vier uur, ontstaan. Daarin zijn onder meer koorzangen, passages uit Goethes Faust en Schillers Maria Stuart en Kabale und Liebe, gedichten van Brecht en liederen van de DDR-jongerenorganisatie FDJ ingelast. Hochhuth, zo houden critici hem voor, had overigens kunnen weten dat regisseur Schleef de hem aangeboden manuscripten altijd alleen als uitgangspunt neemt voor zijn ensceneringen. De bekende Oostduitse dramaturg en regisseur Heiner Müller, een van de vijf directeuren van Ensemble, had maanden geleden al opgemerkt dat “het juist spannend en interessant is dat tussen Hochhuth en Schleef de grootst mogelijke verschillen van opvatting bestaan”.

De première van Wessis in Weimar, precies 95 jaar na de geboorte van Brecht, volgde op bijna een jaar strijd over de inhoud. Thema van het stuk is de culturele en economische bezetting van de DDR door de Bondsrepubliek. Het zorgde direct ook voor grote opschudding doordat de moord in april 1991 op Treuhand-chef Detlev Rohwedder (door een RAF-commando) erin voorkomt. Zij het dat Hochhuth Rohwedder niet door de RAF om het leven laat brengen, maar door een wanhopige Oostduitser. In zijn tekst zou hij bovendien laten doorschemeren, dat hij daarvoor wel enig begrip heeft. Juist over dat element van het stuk gaf kanselier Helmut Kohl, die een persoonlijke vriend van Treuhand-saneerder Rohwedder was, vorig jaar mei een boze persoonlijke verklaring uit.