NS: bezuinigen op stations en treinen

UTRECHT, 11 FEBR. De NS onderzoeken het bestaansrecht van veertig stations en enkele honderden stoptreinen. De kans bestaat dat een aantal gaat verdwijnen. Het betreft treinen waar dagelijks niet meer dan 15 mensen gebruik van maken en stations met minder dan 250 reizigers per dag. In totaal zijn er in Nederland 365 NS-stations.

Omdat nog niet zeker is of er stations en stoptreinen gaan verdwijnen en zo ja welke, willen de NS geen plaatsnamen en trajecten noemen. “Het is een gevoelige kwestie, heel Nederland zou op zijn kop staan”, zegt P. Ranke, als produktmanager agglo-/regiovervoer bij de NS verantwoordelijk voor de stoptreinen. In Zuid-Limburg hebben de NS een aantal stoptreinen “ter discussie gesteld”, wat daar tot een storm van protest heeft geleid. Toch zijn deze treinen sinds de mijnsluitingen volgens Ranke “in feite failliet”. “Daar zou een bus moeten rijden in plaats van een trein.”

De stoptreinen zijn voor de NS een bron van zorg. Terwijl tweederde van de reizigers van de spoorwegen er gebruik van maakt, zijn ze slechts goed voor een derde van het in de trein afgelegde aantal reizigerskilometers. De gemiddelde reiziger zit niet meer dan twintig minuten in een stoptrein. Daarmee zijn de stoptreinen veel onrendabeler dan de intercity's, waar een derde van de reizigers goed is voor tweederde van het aantal reizigerskilometers.

Het enige voorbeeld dat Ranke wil geven van een stoptrein die de NS nu “doorlichten”, is de trein van Utrecht naar Leiden. “Daar wordt op zondagmorgen nauwelijks gebruik van gemaakt.” Tegelijk wijst hij erop dat in de nabije toekomst, wanneer de NS een lossere band met de overheid zullen hebben, de staat desgewenst via contracten onrendabele treinen in stand kan houden. “En natuurlijk ben je, voor je tot sluiting overgaat, verplicht om al het mogelijke te doen aan kostenverlaging en verhoging van de opbrengsten.”

Omdat de kostendekkendheid van de eersteklascoupés in stoptreinen volgens Ranke “nog drie keer slechter” is dan die van de tweedeklas, gaan de NS daar vier stoelen op een rij zetten. Nu zijn dat er nog drie. Het is de bedoeling dat dit over vijf jaar in alle stoptreinen is verwezenlijkt. Treinen die nog zo'n vijftien jaar meekunnen, zullen hiertoe worden gereviseerd. Tussen Emmen en Zwolle gaat dit najaar de "Railhopper' rijden, met daarin bij wijze van experiment in een aantal rijtuigen in de tweedeklas vijf zitplaatsen naast elkaar. Deze treinstellen zijn op zithoogte zo'n vijftig centimeter breder dan gewoonlijk.

Eerder al is besloten de eersteklas-balkons af te schaffen. Sinds juli vorig jaar worden staande tweedeklas-reizigers daar niet meer weggestuurd. “Macro bezien” scheelt dat volgens Ranke veertig rijtuigen. Ook is vorig jaar zomer, net als een paar jaar eerder op de Zoetermeerlijn, de eersteklas in de trein van Rotterdam Hofplein naar Den Haag CS afgeschaft. Iedereen met een tweedeklaskaartje kan daar nu plaatsnemen. Wel zullen volgens Ranke de eersteklas-coupés in stoptreinen comfortabeler worden dan die in de "Sprinter' op de Zoetermeerlijn. Daar bedraagt de afstand met de overbuurman in de eersteklas 1.63 meter, in andere stoptreinen wordt dat 1.80 meter.

Pag 2: NS willen prijs kaartjes in daluren verlagen

Een andere manier om ruimte te besparen is het terugbrengen van het aantal toiletten in stoptreinen. In plaats van één toilet per rijtuig krijgen alle stoptreinen na revisie één toilet op twee rijtuigen. Volgens NS-produktmanager agglo-/regiovervoer Ranke scheelt dat drie zitplaatsen per rijtuig. Op "stortbakfrequenties' gebaseerde berekeningen van de NS hebben uitgewezen dat deze beperking niet tot problemen zal leiden. Ook “scoren de toiletten hoe dan ook slecht bij de reiziger”, aldus Ranke. Bij alle maatregelen gaat het volgens hem om “een kostenbesparing per vierkante meter”.

Om in de stoptreinen meer reizigers in de daluren aan te trekken, komen er speciale aanbiedingen voor het weekeinde, zal worden getracht meer winkelend publiek voor de stoptrein te interesseren en komt er een "vrijetijdscampagne'. Voor meer beschutting op stations is ruim 30 miljoen gulden uitgetrokken. Beschutting is volgens Ranke “erg belangrijk in de beleving van de reiziger”.

Verder gaan de NS ervan uit dat een rookverbod op stoptreinen deze voor de gemiddelde reiziger aantrekkelijker zal maken. “Tegenover een paar vertrekkende reizigers, staat een groot aantal tevreden klanten”, zegt Ranke. Eerder leidde een experiment met een rookverbod op de "Wadlopers' in het Noorden tot een kort geding van een reiziger. De rechter oordeelde toen dat het verbod “onwettig” was. Ranke gaat ervan uit dat het Besluit Personenvervoer deze zomer zodanig zal worden aangepast, dat de NS het roken in alle stoptreinen kunnen verbieden. Volgens hem is dit in landen als Portugal, Luxemburg en Italië al “zonder problemen” gebeurd, vooral ook omdat reizigers gemiddeld niet langer dan twintig minuten in een stoptrein zitten. “Dan worden ze nog net niet zenuwachtig.”