Leidse biologen beheren olifanten op afstand

Olifanten en kleine boeren komen in Noord-Kameroen steeds vaker in botsing. Vorige herfst nog vertrapte een kudde van 300 olifanten de mais- en gierstvelden van de lokale bevolking. De onderzoekers hebben toen meegeholpen om de dieren te verjagen en de geleden schade vergoed, maar het is duidelijk dat er een beheersplan moet komen.

Door de bevolkingsgroei, maar ook door de toename van het aantal olifanten in het gebied stuiten trekkende dieren op hun traditionele migratieroutes van Noord- naar Zuid-Kameroen steeds vaker op landbouwgronden. Verder heeft de bouw van een stuwdam in Noord-Kameroen waarschijnlijk geleid tot het uitdrogen van een deel van de overstromingsvlakte, waar de olifanten vroeger veel voedsel vonden. Ze lijken nu vaker en verder te trekken dan vroeger en komen daarbij in conflict met de boeren.

Onderzoekers van het Centrum voor Milieukunde in Leiden zoeken samen met de International Union for the Conservation of Nature naar mogelijheden om de traditionele voedselgronden van de olifanten net als vroeger weer te laten overstromen, dit als centraal onderdeel van het beheersplan. Dit projekt wordt gesteund door Ontwikkelingssamenwerking.

Eind januari zijn vier wilde olifanten door een internationaal biologenteam gevangen, tijdelijk verdoofd en met radio- en satellietzenders uitgerust om ze op hun trek te kunnen volgen. Het is voor het eerst dat deze techniek bij olifanten wordt toegepast.

Met de satellietzenders kan men informatie inwinnen over het huidige trekpatroon van de dieren. Men kan ze over honderden kilometers blijven volgen, door onherbergzaam en ontoegankelijk terrein, dag en nacht. Dit is een enorme verbetering ten opzichte van de radiozenders die een bereik van hooguit twintig kilometer hebben.

Signalen van de halsband worden opgevangen door een van de Amerikaanse NOAAA-satellieten, en doorgegeven naar het grondstation in Toulouse. De satelliet bestrijkt Noord-Kameroen ongeveer zes maal per dag gedurende een half uur. Dan komen gegevens beschikbaar over luchttemperatuur, bewegingen van de olifanten en hun lokatie tot op 500 meter nauwkeurig.

Het onderzoek wordt eind 1993 afgerond. De halsbanden vallen op den duur vanzelf af omdat er een schakel inzit die doorroest.