Ik zap dus ik ben

Heeft u al 'ns aan restaurant-hopping gedaan? Je gebruikt je voorafje in restaurant nummer één, het hoofdgerecht in restaurant nummer twee en het toetje in nummer drie. Het is gesignaleerd in, uiteraard, Amerika. Net zoals bioscoop-hopping, waarbij je het tijdstip van de hoogtepunten van de films kent en snel van de ene locatie naar de andere gaat.

Wat je thuis bij de tv doet, kun je met allerlei activiteiten doen. Je zapt je wereld bijeen. Volgens de trendvoorspellers is de overvloed aan mogelijkheden en informatie niet iets dat we zullen proberen te vermijden, integendeel, we zullen ons er juist in onderdompelen - afwisseling als een soort drug.

Een infoholicus is in dit verband iemand die niet meer op zekerheid, stabiliteit en het verleden drijft, maar zichzelf onderwerpt aan fluctuatie, paradoxen en provocaties. Weg met het zoeken naar eenvoud.

Waar we onszelf tot nu toe zagen als één persoon, zie je mensen meer kanten van zichzelf verkennen. David Bowie (vroeger) en Madonna zijn voorgangers van deze multi-mind gedachte. Je presenteert jezelf - uitgaande van een basispersoonlijkheid - in vele gestalten en vormen. Dat zie je bij de jeugd ook sterk opkomen. Men gaat tot aan de grens van stabiliteit en probeert zichzelf steeds vaker te "destabiliseren' door op nieuwe impulsen af te gaan. Nieuwe inzichten in de werking van de hersenen ondersteunen deze bevindingen: er zijn veel ikken in één persoon, bij elke bewustzijnstoestand past een ik.

We worden niet meer door grote ideologieën in standaardgedachten geperst. Je zou kunnen zeggen dat de democratisering van de geest leidt tot een veelheid aan vormen die men bijeenzoekt om zichzelf voortdurend opnieuw te scheppen. “Ik zap dus ik ben, is het credo”, zei iemand laatst.

Je kunt dit verschijnsel gemakkelijk veroordelen als doelloze oppervlakkigheid; is er nog diepte in de volgende eeuw? Zo negatief is dat allemaal niet, zeggen de evolutie-wetenschappers, want voor evolutie is verscheidenheid nodig. Om mee te kunnen komen in de steeds sneller wordende stroom van informatie en versnippering, moet de mens zich snel kunnen ombouwen, zodat je die paradoxale wereld in je hersenen kunt afbeelden. We gaan kennelijk verandering meer als doel zien dan als middel. Verandering van oriëntaties wordt belangrijker dan zekerheden. Het houvast dat mensen in het leven zoeken zit niet meer in eenvoud en stabiliteit, maar in het zoeken naar patronen in de verandering.

Voor veel mensen is deze ontwikkeling een Umwertung aller Werten. Ook voor marketeers.

Waar tot nu toe naar de wereld van het consumeren werd gekeken door de bril van de eenvoud, de reductie en de stabiliteit, krijg je andere normen. Merken volgen de Wet van Madonna: ze zullen zich in veel gestalten presenteren en niet meer "eeuwig' dezelfde jas aantrekken. Niet alleen om zoveel mogelijk te profiteren van kleine strominkjes in de rivier van de ontwikkelingen, maar ook om zoveel mogelijk mensen en op zoveel mogelijk momenten te kunnen aanspreken.

Wie star op één merkbeeld blijft zitten, beperkt zichzelf enorm. Nike heeft aparte activiteiten voor verschillende produkten en voor verschillende doelgroep(segmenten). Zo is bij voorbeeld voor vrouwen een aparte reclamecampagne gemaakt.

Merken zullen zichzelf moeten uitdagen om interessant te blijven. Het lijkt meer te gaan om "wording' dan om "hebben' of "zijn'. Alles is in een continue evolutie. Als de toekomst zo wild en dynamisch is, zullen we meer bewuste onlogica in ons denken en doen moeten inbrengen.

Swatch, bekend van horloges, is bezig een auto op de markt te brengen, uiteraard volgens een achterliggende Swatch-visie. Swatch is een basis-idee en geen vaste vorm meer. Materie is kneedbaarder dan we denken. Om vanuit zo'n opvatting te kunnen werken, moeten we onszelf meer durven loslaten, meer wilde ideeën en fantasieën durven toelaten. Net als bij Madonna betekent het re-designen, het steeds opnieuw uitdagen van jezelf, dat je het verleden moet kunnen vergeten en moet kunnen af-leren wat je nu weet en doet. Wordt dat een nieuwe elite?