Dracula van Coppola mislukt en overbodig

Bram Stoker's Dracula. Regie: Francis Ford Coppola. Met: Gary Oldman, Winona Ryder, Anthony Hopkins, Keanu Reeves, Tom Waits. In 42 theaters.

Francis Coppola regisseert de zoveelste versie van de geschiedenis van Graaf Dracula, en de opschepperij is niet van de lucht. Scenarioschrijver James V. Hart maakte zich los van Dracula zoals Hollywood hem creëerde, heet het, want als eerste in de filmgeschiedenis hield hij vast aan de roman van Bram Stoker. Onder zijn handen en onder Coppola's regie zou de op maagdenbloed beluste, ondode Transsylvaan voor het eerst een door persoonlijke tragiek getekend, emotioneel mens geworden zijn, gekweld door eeuwenoude liefdessmart. Allemaal redenen om deze Dracula-film te sieren met de titel Bram Stoker's Dracula.

Onterecht. Voor Bram Stoker's Dracula mogen alle personages zijn gehandhaafd die de Ierse auteur in 1897 bedacht, wat betreft sfeer en strekking is het een film van Coppola, Hart en Hollywood, die alleen oppervlakkig beantwoordt aan de roman van Stoker. Het is waar, zij gaven de Graaf zijn 15de eeuwse, historische context terug en plaatsen hem als wreed kruisridder die zijn bijnaam "The Impaler' dankt aan het aan de staak vermoorden van duizenden Turkse ongelovigen. Een intens religieus man presenteren ze in de eerste scènes, wiens tragedie ligt in het vervloeken van juist dat geloof en het kruis. Zo wanhopig is hij over de dood van zijn geliefde, dat hij uit wraak tegen het ondankbare Opperwezen, waarvoor hij zo hardvochtig de slagvelden met bloed doordrenkte, vampier werd. Dat geloof van de Graaf is in Bram Stoker's Dracula echter niet meer dan oppervlakkige couleur locale. Het speelt verder geen rol in de film en had net zo goed achterwege gelaten kunnen worden.

De aandacht van Coppola en Hart gaat exclusief uit naar de, in de roman subtiel aanwezige, Victoriaans broeierige sensualiteit die de geschiedenis van de ondode Graaf, zijn slachtoffers en bestrijders verbindt. Het eerste slachtoffer van de Graaf is Lucy, door Coppola neergezet als een anachronistische cockteaser die haar hitsigheid gaarne laat blussen door een ondood monster dat haar kan bevredigen als geen menselijke man. Via haar langzame ondergang legt de film een verband met AIDS, immers een ziekte van het bloed en "dus' passend bij met de dood besmette wezens die hun lust zoeken in de beet die een onschuldige hals laat bloeden. Minstens zo grof werd Mina, voorwerp van Dracula's ultieme verlangen, vervormd. Waar deze heldin in Stokers roman de Graaf aanduidt als "the Thing' is ze bij Coppola openlijk van hem vervuld. Haar liefde bereidt zijn ziel de rust die hij eeuwenlang zo wreed heeft gezocht. In het barok-smakeloze slot van de film kust ze, aan de voet van een kruisbeeld, zijn stervende lippen, niet gestoord door het bloed uit zijn borst en de weerzinwekkende ouderdom die zijn trekken overschaduwt. Dit heeft niets meer met Bram Stoker's boek te maken, dit is een verwrongen versie van La belle et la bête.

Bram Stoker's Dracula is van begin tot eind een film van effect-ontwerpers, make up-artisten en cameralieden. Propvol zit hij, met kleren en kleuren, met decors en requisieten, en alle elementen eisen evenveel aandacht op. Director of Photography Michael Balhaus is de echte held van de film. Hij ontwierp een vol, duister zweem voor elk shot van de film en creëerde vele vormen van gewiekst optisch bedrog, om Graaf Vlad (zoals Dracula, de Roemeense historie getrouw, hier heet) een reëel mensdier te laten zijn. Dankzij Balhaus is hij niet alleen geloofwaardig eeuwenoud en in de kracht van zijn leven, maar ook gelijktijdig acceptabel als vleermuis en mens, als weerwolf en gepassioneerd minnaar. Dankzij Balhaus' vindingrijkheid is het mogelijk de Graaf over de binnenplaats van het kasteel vliegensvlug en plat weg te zien schieten - herkenbaar als man, maar ook een monsterlijk insect met honderd pootjes onder zijn ellenlange mantel, die uitloopt in een spitse sleepstaart.

Bram Stoker's Dracula is behalve mislukt ook nog eens overbodig. Wie belangstelling heeft voor een oprechte, de sfeer getrouwe verfilming van Stokers roman, inclusief de tragiek van de Graaf en de onderhuidse erotiek die hij wakker maakt bij wie hem ontmoet, kan terecht bij Nosferatu - Phantom der Nacht. De Duitse cineast Werner Herzog maakte die film al in 1979.