Clinton en Bosnië

DE REGERING-CLINTON heeft met haar vredesplan voor Bosnië een eerste internationaal initiatief genomen, en een zucht van verlichting is het gevolg.

Voor de Europese bondgenoten is de inhoud namelijk niet het belangrijkste. Na het mislukte Europese experiment in gemeenschappelijke diplomatie in voormalig Joegoslavië neemt de nieuwe Amerikaanse president met zijn initiatief Europa de te zwaar gebleken last van de schouders. Ruim negentien maanden lang heeft de Gemeenschap de consequenties van een kort moment van overmoed nagenoeg alleen moeten torsen. De betrokkenheid van de Verenigde Naties bleek niet meer dan een pijnstiller met tijdelijke werking. Het Vance-Owen-plan werd het eindpunt van de Europese exercitie in blauw.

De Amerikanen maken zich nu op het huiswerk over te maken. Daartoe wordt de Amerikaanse ambassadeur bij de NAVO, Reginald Bartholomew, aan het bemiddelaarsteam van Cyrus Vance (VN) en Lord Owen (EPS) toegevoegd. De bondgenoten moet dit geruststellen: de staat van dienst van Bartholomew en zijn tegenwoordige functie staan borg voor een goede relatie. De NAVO is, als het erop aan komt, voor de meeste Europese partners nog steeds de betrouwbare brug over de Atlantische Oceaan. En de ambassadeur stond al op de Europese oever.

CLINTONS MINISTER van buitenlandse zaken, Warren Christopher, heeft gezegd dat het volle gewicht van de Amerikaanse diplomatie achter de nieuwe bemiddelingspoging zal worden geplaatst. Afgewacht zal moeten worden of de Serviërs in Bosnië daar meer van onder de indruk willen raken dan van de combinatie EG-VN. Voorlopig is slechts Amerikaanse militaire steun toegezegd voor het geval er een wezenlijk akkoord zal zijn bereikt met alle betrokken partijen. Van directe militaire druk is dus nog nauwelijks sprake en hoe de VS de aangekondigde hermetische afsluiting van het Bosnische luchtruim en van de economie van rest-Joegoslavië denken te bereiken, is eveneens onduidelijk.

Van belang zal zijn of voor het Amerikaanse optreden Russische steun kan worden verworven. De Servische kwestie is de afgelopen maanden een factor van betekenis geworden in de strijd om de macht in Moskou en de opstelling van de Russische regering wordt daardoor beïnvloed. De voorzichtige benadering waarvoor Clinton heeft gekozen, laat Jeltsin cum suis de nodige speelruimte. Maar of opnieuw de mate van consensus kan worden bereikt die de bevrijding van Koeweit mogelijk maakte, staat te bezien.

ZO GAAT DE Joegoslavische crisis een nieuwe fase in, een fase waarin helaas gewelddaden zullen voortduren, maar de sterkste mogendheid in de wereld niet langer van de zijlijn toekijkt. Dat houdt een belofte in van nieuwe kansen om tot een redelijk vergelijk te komen. Maar ook het risico gezamenlijk vast te raken in een politiek moeras. Dat risico heeft het Clinton-team wijselijk nog even ongenoemd gelaten.