Vijf Mama's die door de wereldmuziek zappen

De Belgisch-Zaïrese meidengroep Zap Mama is vanaf morgen opnieuw in Nederland. Vorig jaar waren ze nog voorprogramma-act met hun a capella zang op het World Roots Festival. Hun net verschenen single heet Brrrrlak.

Zap Mama is te horen: 11/2 Paradiso, Amsterdam, 12/2 Noorderligt, Tilburg, 13/2 O'42, Nijmegen, 14/2 Tivoli, Utrecht.

“We zijn geen feministische groep”, zegt Cecilia Kankonda opeens terwijl een vraag in die richting niet is gesteld, noch gesuggereerd. Wat nu, hebben de trotse meiden van Zap Mama soms iets tegen het feminisme?

Dat niet, zo blijkt al snel, ze vinden zo'n stempel alleen te beperkend. De reactie is tekenend voor de vijf "Mama's': aan hokjes hebben ze een hartgrondige hekel. Ze zijn geen fusion- of soulgroep, ze zijn niet "zwart' of "typisch Afrikaans'. Hun paspoorten zijn Belgisch maar dat had net zo goed anders kunnen zijn.

Hoe hun muziek dan te typeren? Kankondo verwijst naar de tekst op de cd en vraagt speciale aandacht voor de zinsneden aan het eind. Het "bijeenbrengen van de volkeren met respect voor elke cultuur' staat er, "met speciale aandacht voor die vergeten volkeren die bedreigd worden door het matérialisme triomphant van de moderne wereld.' Het lijkt heel even stil te worden in het Brusselse café Falstaff waar het interview plaatsvindt.

Heeft soms iedereen deze tekst voor zijn neus gekregen? "Musique du coeur' zegt Kankondo dan, in een hoogst welkome vlaag van bondigheid. "Music from the heart, bedoelt ze', zegt Dirk van de Auwera, manager van Crammed Disc, het label dat de cd van Zap Mama uitgegeven heeft. Een interview in drie talen, het past wel bij een cd die in de winkel meestal in de bakken met "wereldmuziek' wordt gestald. En terecht; wat moet een detaillist anders met een plaat waarop pygmeeënmuziek, son cubano, stukjes pop en zelfs een zestiendee eeuwse Spaanse madrigaal zusterlijk naast elkaar staan geperst?

Het verklaart ook de naam van de groep, men "zapt' in hoog tempo door de muzikale wereld. Er zijn van de cd 60.000 stuks verkocht, en anderhalf jaar na verschijnen is alsnog de Nederlandse Album Top 100 bereikt. In maart verschijnt de plaat ook in Amerika op Luaka Bop, het label van Talking Heads-zanger/gitarist David Byrne. Er is intussen ook een single verschenen met de hoogst communicatieve titel Brrrrlak. “We doen alles om het volk te bereiken”, licht Cecilia toe. Het gat zou anders te groot worden, vult Van der Auwera aan, de volgende cd komt niet eerder dan september.Cecilia Kankondo - je suis Européenne mélangée - vertelt dat de nieuwe cd nog meer global zal zijn. “We hebben iets met Afrika maar de wereld is groter. Bevolkingen vermengen zich steeds meer, het is een opwindend proces.” Opwindend is volgens haar ook het groepsproces binnen Zap Mama dat ze omschrijft als een "Amour passionné'. Conflicten zijn geen unicum, maar om goed te kunnen vechten moet je het op hoofdlijnen wel eens zijn.

Zap Mama werd in november 1989 opgericht door Marie Daulne, die niet alleen dijk van een stem heeft maar ook ervaring in de acrobatiek. De groep bleef sindsdien intact op één wijziging na: Marie Cavenaile kwam in de plaats van Céline 't Hooft. De resterende twee, Sabine Kabongo en Sylvie Nawasido, zijn Mama's van het eerste uur en net als de anderen niet formeel als musica geschoold. Sociologie, psychologie, dat zijn de sferen die ze hebben verkend. En het theater in sommige gevallen, wat goed te merken is aan de show, die zonder glad te zijn, perfect in elkaar zit. Niet minder dan 150 optredens hebben de Mama's per jaar, grotendeels buiten België. Ze kunnen er sinds enige tijd van leven en vinden het reizen geen enkel bezwaar.

Hebben ze al eens in Zaïre opgetreden waar vier van hen verwanten hebben wonen? Dat is niet het geval en dat spijt hen verschrikkelijk. De politieke situatie is er echter te instabiel. Wel gaan ze binnenkort opnieuw naar Amerika en zijn heel benieuwd hoe "bepaalde zwarte groeperingen' daar op hun muziek zullen reageren. In verband met het Afro-centrisme dat door sommigen beleden wordt, legt Kankondo uit: “Misschien spelen we wel niet zwart genoeg.” De laatste opmerking biedt ruimte voor een malicieuze slotvraag: als het Vlaamse Blok een miljoen Belgische Frank voor een optreden op een partijcongres zou bieden wat zou Zap Mama dan doen ?

Cecilia Kankondo, Waalse moeder, Afrikaanse vader, aarzelt geen moment: “Ik weet zeker dat we er zouden spelen, maar dan liever gratis. Je moet het doen om met die mensen in gesprek te komen”. Ze zwijgt even, en barst dan uit in een schaterlach. “Ik zou het wel in mijn broek doen, natuurlijk.”