Te voet Antarctica over, met stoofvlees en een parachute

De twee Britse poolreizigers Fiennes en Stroud zijn bezig een nieuw record te vestigen door als eersten het Antarctisch continent te voet over te steken. Vorige week al braken zij het record van de langste voettocht door een poolgebied zonder hulp van buitenaf.

“Ik weet zeker dat als mijn man in levensgevaar verkeerde, hij de tocht zou afbreken.” Lady Ginny Fiennes praat zichzelf moed in terwijl zij thuis wacht bij de telefoon. Haar man Sir Ranulph Fiennes (48) waagt samen met de arts Michael Stroud (37) zijn leven om een nieuw poolrecord te vestigen. Te voet en zonder hulp van buitenaf steken zij het Zuidpool-continent dwars over, een tocht van in totaal 3.600 kilometer.

Vrijdag bereikten ze hun eerste doel: ze versloegen met achttien kilometer de vorige expeditie die te voet, zonder voedseldepots onderweg, Antarctica had proberen te bedwingen: de Australiër Mawson en de Britten David en Mackay, die in 1909 op zoek gingen naar de magnetische Zuidpool. Over ruim zeshonderd kilometer, als zij Scott Base aan de andere zijde van het Antarctisch continent bereiken, wacht Fiennes en Stroud het tweede record.

De twee ontvangen geen hulp van buiten zoals voedseldroppings, zij hebben geen honden, maar trekken hun eigen sledes, waarop zij alle leeftocht met zich meevoeren. Contact met de buitenwereld houden zij met een satellietzendertje. Honger en kou vormen de grootste directe bedreiging. De temperatuur schommelt tussen de -25 en -45 graden Celsius; de wind zwelt soms aan tot meer dan honderd knopen (180 kilometer per uur).

Beiden hebben last van bevroren lichaamsdelen en Sir Ranulph heeft een zweer op zijn voet waarop antibiotica, in zijn huidige staat van ondervoeding, geen greep hebben. Hoewel beide mannen zichzelf van te voren hebben "vetgemest', zijn ze inmiddels eenderde van hun lichaamsgewicht kwijt. Nu hun vetreserve is opgebrand wordt hun spierweefsel aangesproken. Het is wrang dat Fiennes en Stroud met hun prestatie twee miljoen pond (zes miljoen gulden) aan sponsorgelden inzamelen ter bestrijding van de spierziekte multiple sclerose. Stroud, sinds 1989 medisch adviseur bij het Britse instituut voor wetenschappelijk onderzoek van de Zuidpool, de British Antarctic Survey, onderzoekt hun reacties op deze zware lichamelijke en psychische stress.

Fiennes en Stroud moeten zich haasten; vóór 17 februari, volgende week woensdag, moeten zij Scott Base bereiken. Dan vertrekt daar het schip dat hen komt afhalen, omdat het anders in het ijs zou komen vast te zitten. Toen ze op 16 januari de Zuidpool bereikten bleven ze nèt lang genoeg om er foto's te nemen en een kop thee te drinken.

In een eerder stadium van deze expeditie leek het even in de richting te zullen gaan van de legendarische strijd tussen de Brit Robert Scott en de Noor Roald Amundsen, die in 1911/'12 de Zuidpool bedwongen. Fiennes en Stroud hadden hun plannen rond, toen de jonge Noorse advocaat Erling Kagge (30) bekendmaakte dat hij op ski's de Zuidpool wilde bereiken. Net als Scott - die al onderweg was toen hij Amundsens telegram ontving met de tekst “Going south” - bevonden de Engelsen zich ineens, zeer tegen hun zin, verwikkeld in een wedstrijd. Maar inmiddels is Kagge terug van zijn zware, maar succesvolle tocht, waarbij hij 1.310 kilometer in zijn eentje aflegde naar de Pool en terug. Van Fiennes en Stroud zegt hij: “Ze hebben wèl lef”.

Al vier keer eerder heeft Fiennes geprobeerd de Noordpool zonder hulp van buiten af te bereiken. Toch zei hij in een interview aan de vooravond van zijn vertrek naar Antarctica helemaal niet bezeten te zijn van polar things. Hij is avonturier van beroep, en sinds zijn literair agent begin jaren zeventig zei dat poolreizen veel sponsorgeld zouden kunnen opbrengen, zoekt hij daar zijn heil. Bij zijn terugkeer van de Zuidpool wil hij verder gaan met zijn nieuwste activiteit: een bedrijf dat Britse goederen exporteert naar het Verre Oosten.

Bij hun vertrek op 9 november uit Gould Bay hadden ze voedsel bij zich voor honderd dagen, dat wil zeggen tot en met 19 februari. Ze hebben vier soorten gevriesdroogde maaltijden bij zich - shepherd's pie, stoofvlees met aardappelen, spaghetti bolognese en macaroni met kaas - die met sneeuw worden aangelengd. Hun speciaal ontworpen sledes wogen bij vertrek elk 190 kilo. Ze zijn beladen met eten, brander, tent, radio, slaapzak en mat, alsmede parachutes waarmee ze in navolging van de alpinist Reinhold Meissner bij gunstige wind hun snelheid vergroten. Meissner stak het Antarctische continent te voet over in 1989-'90 met behulp van vooraf aangelegde voedseldepots.

Veel tijd zijn ze onderweg niet kwijtgeraakt; ze hadden alleen na tien dagen reizen een dag oponthoud toen Stroud in een spleet viel en zijn kapotte slee moest repareren. Al half januari, kort na het bereiken van de Zuidpool, kondigde Sir Ranulph per radio aan: “It will become a case of willpower over starvation.” Dat wilskracht niet altijd genoeg is, weten zij ook, onder andere uit het tragische verhaal van Captain Scott, in wiens voetsporen Fiennes en Stroud nu het laatste stuk van hun lange reis afleggen. Lady Ginny weet het ook. Ze is “bezorgd”, zegt ze tegen journalisten, maar ook wel wat gewend. Na een vorige poolreis was "Ran' een van zijn kleine tenen kwijtgeraakt. Thuis, in bad. “Hij legde de teen neer op de rand van het bad en liet hem daar liggen. Het was nogal een schok toen ik die ineens vond.”