Bert Bakker in problemen door verliezen, ruzies en verloop

AMSTERDAM, 10 FEBR. Hoog oplopende verliezen, onenigheden en een snel verloop onder het personeel hebben uitgeverij Bert Bakker in problemen gebracht. De uitgeverij functioneert zeer moeizaam; sinds juni vorig jaar is nauwelijks meer overleg geweest tussen Bakker en zijn fondsredacteuren, aldus de laatsten.

Bakker trekt zich 1 maart terug als directeur. Zijn opvolger Mai Spijkers (37), tevens directeur van uitgeverij Prometheus, is na ruim drie jaar afwezigheid weer terug bij uitgeverij Bert Bakker. Bakker, die volgens het bedrijf ontslag neemt “in het belang van de continuïteit van de uitgeverij”, wordt adviseur binnen de Meulenhoff-groep, het moederconcern van zowel Bert Bakker als Prometheus.

Spijkers onderzoekt nu samen met het Meulenhoff-concern hoe de beide uitgeverijen kunnen samenwerken. Door de samenvoeging ontstaat een van de grotere Nederlandse literaire uitgeverijen met een omzet van tussen de dertien en de veertien miljoen gulden. Dat proces wordt bemoeilijk door vertrek of ziekte van diverse personeelsleden bij beide uitgeverijen. Bert Bakker-hoofdredacteur David van het Reve zit al sinds eind december om gezondheidsredenen thuis; hoofd marketing Henk Rijks en fondsredacteur Michel Krielaars namen eind vorige maand ontslag omdat zij niet onder Spijkers willen werken. Volgens hen staat Spijkers uitgeefbeleid haaks op hun plannen met de uitgeverij. “Spijkers is uit op snelle successen, terwijl wij juist een kwaliteitsfonds wilden opbouwen, bijvoorbeeld door meer aandacht te besteden aan de correctie en het bindwerk,” aldus Rijks.

Toen Spijkers ruim drie jaar geleden uitgeverij Bert Bakker verliet, had directeur Bakker het bedrijf net met behulp van enkele financiers, onder andere Bank Van Lanschot, losgekocht van Wolters Kluwer. De zelfstandigheid zou echter niet lang duren. Bert Bakker werd vorig jaar onderdeel van Meulenhoff & Co. In datzelfde concern zat ook Mai Spijkers met zijn nieuwe uitgeverij Prometheus (Connie Palmen, Jan Kuitenbrouwer, Bas Heijne), die de afgelopen jaren een aantal auteurs van Bert Bakker had "overgenomen'.

Sinds het vertrek van hoofdredacteur Mai Spijkers had het bedrijf te kampen met een snelle wisseling van personeelsleden, waardoor veel relaties met auteurs, boekwinkels en literair agenten grondig verstoord waren. Rijks, Krielaars en Van het Reve werden juist aangetrokken om die relaties te herstellen. Zij hadden een plan gemaakt om de uitgever te positioneren als een kwaliteitsuitgeverij met zorgvuldig uitgegeven boeken.

“We kregen drie jaar de tijd gekregen van Bert Bakker,” zegt Rijks. In de loop van het jaar merkten ze dat de problemen op de uitgeverij zo groot waren dat de omschakeling vrijwel onmogelijk zou worden. “Bert Bakker had de situatie veel te rooskleurig voorgesteld.” Het bedrijf had betalingsproblemen, mede omdat in mei de boekverkoop in Nederland flink terugliep. “We moesten een bepaalde omzet halen om de rente en aflossing aan Van Lanschot te kunnen betalen voor geld dat geleend was om de uitgeverij los te kopen,” zegt Krielaars. Directeur Bakker was bovendien zelden aanwezig en sinds juni vond er geen overleg meer plaats tussen Bakker en zijn redacteuren.

De financiële problemen werden nog verergerd door hoge voorschotten aan auteurs. “De prijzen werden vaak extra opgedreven doordat Spijkers tot op het laatste moment aan auteurs van Bert Bakker trok,” zegt Krielaars. Zo moest Bakker 260 duizend gulden aan Oriana Fallaci betalen voor haar roman Insjallah. “Van die roman werden veertigduizend exemplaren verkocht. Bakker had op tachtigduizend gerekend.”

De situatie werd zo nijpend dat Bakker gedwongen was te zoeken naar een partij die het bedrijf wilde overnemen. Afgelopen zomer ketsten de onderhandelingen met uitgeversgroep Singel 262 op het laatste moment af. Vervolgens ging Bakker praten met de Meulenhoff Groep. Volgens Krielaars heeft Meulenhoff circa 1,7 miljoen gulden voor de uitgeverij betaald. “Bert Bakker moest daarbij een bankgarantie van vijf ton afgeven. Daar zouden eventuele verliezen vanaf worden geboekt. Afgelopen jaar leed het bedrijf een verlies van zo'n zeven ton,” aldus Krielaars.

Niet bekend

Ten tijde van de overname verklaarden beide uitgeverijen dat Bert Bakker directeur zou blijven en dat het uitgeefbeleid niet zou worden gewijzigd. Krielaars neemt aan dat Meulenhoff Bert Bakker vooral overnam vanwege de backlist, de vierhonderd titels die het bedrijf in het verleden heeft verworven. In het fonds van Bert Bakker zitten onder anderen Umberto Eco, Patric Süskind, Tim Krabbé, Jean Pierre Rawie en Marga Minco. “Ik heb het vermoeden dat Meulenhoff gewoon een backlist voor Prometheus heeft gekocht”, zegt Krielaars.