Owen/Vance: vredesmacht uitbreiden

NEW YORK, 9 FEBR. Binnen de Veiligheidsraad van de VN is gisteren enige scepsis geuit over de opvatting van de EG- en VN-bemiddelaars Owen en Vance dat voor de uitvoering van hun vredesplan voor Bosnië 15.000 tot 20.000 VN-militairen nodig zijn.

De Veiligheidsraad werd vannacht achter gesloten deuren door Vance en Owen ingelicht over het vredesplan voor Bosnië. De twee bemiddelaars hopen dat de raad dit plan, dat door zowel de moslims als de Bosnische Serviërs van de hand is gewezen, de strijdende partijen dwingend oplegt. Of dat lukt hangt vooral af van de Amerikanen, die zich nu al twee weken beraden over hun standpunt.

Details over de discussie in de Veiligheidsraad ontbreken, maar volgens diplomaten in New York uitten diverse delegaties tijdens het debat hun bezorgdheid over de vraag wie het vredesplan ten uitvoer moet brengen en hoe dat moet gebeuren. De bezorgdheid gold vooral de consequentie dat de bestaande VN-troepenmacht in Bosnië met tien- tot vijftienduizend VN-militairen moet worden uitgebreid. Het vredesplan op zich kreeg volgens de Britse ambassadeur, Hannay, “brede steun” in de raad.

Volgens de diplomaten gaat men er in New York van uit dat het plan alleen kan slagen als de Amerikaanse regering het niet alleen in de Veiligheidsraad steunt, maar bovendien te hulp schiet bij de tenuitvoerlegging.

Pag.5: VS zouden afzien van plan militair ingrijpen

De Amerikanen zijn nu al enkele weken bezig met een formulering van hun standpunt. Gisteren werd via diplomaten in New York duidelijk dat de Amerikaanse regering afziet van plannen op korte termijn te pleiten voor een militair ingrijpen in Bosnië-Herzegovina. In plaats daarvan worden nieuwe sancties tegen Joegoslavië, nieuwe humanitaire hulpoperaties en wijzigingen in de provinciale grenzen van de nieuwe Bosnische landkaart overwogen. Bovendien zou de regering-Clinton overwegen een eigen bemiddelaar - naast Owen en Vance - aan te stellen. Deze elementen zijn in de wandelgangen van de VN door Amerikaanse diplomaten genoemd als de hoofdpunten van het nog te formuleren beleid van Washington. De Amerikanen zouden zich bezinnen op de mogelijkheid humanitaire konvooien te sturen naar gebieden onder controle van de Serviërs, die tot nu toe geheel of gedeeltelijk ontoegankelijk zijn voor de VN. De door Owen en Vance getekende landkaart met de grenzen van de tien autonome provincies zou in het voordeel van de moslims gewijzigd moeten worden. Verder zou het vliegverbod boven Bosnië moeten worden afgedwongen.

De secretaris-generaal van de VN, Boutros-Ghali, heeft gisteren kritiek geuit op de Bosnische regering, die met haar weigering, direct met de Serviërs en Kroaten te praten zou verhinderen dat er voortgang wordt gemaakt in het vredesproces. In zijn rapport aan de Veiligheidsraad merkte Boutros-Ghali op dat de moslims overleg over de provinciale grenzen in Bosnië en kwesties over het interimbestuur uit de weg gaan.

In Genève heeft een Amerikaanse vertegenwoordiger gisteren aangedrongen op een onderzoek, waarmee de identiteit moet worden vastgesteld van Servische commandanten die verantwoordelijk zijn voor massale schendingen van de mensenrechten in Bosnië, met name voor de talrijke verkrachtingen van vrouwen. De Amerikaanse ambassadeur J.Kenneth Blackwell deed dit voorstel tijdens een bespreking van een rapport van VN-rapporteur Mazowiecki. Volgens Blackwell moet “verkrachting samen met willekeurige foltering en moord” op de lijst van oorlogsmisdaden worden geplaatst.

Frankrijk zal de VN vragen een internationaal tribunaal te vormen voor de berechting van oorlogsmisdadigers in Bosnië. Het tribunaal moet de voorloper worden van een permanent internationaal tribunaal voor de berechting van oorlogsmisdadigers.

Op de diverse fronten in Bosnië-Herzegovina is gisteren opnieuw zwaar gevochten. In de buurt van Trebinje in Oost-Herzegovina zetten de Kroaten een maandag ingezet offensief tegen de Serviërs voort in de buurt van Bratunac, aan de grens met Joegoslavië.

In een dorp bij de stad Turbe in Centraal-Bosnië zijn de lijken gevonden van twee Britten, die als huurlingen voor de moslims hebben gewerkt. De twee Britten zijn vorige week uit Travnik ontvoerd en door hun ontvoerders naar Turbe, tien kilometer naar het westen, gebracht en gemarteld alvorens ze werden doodgeschoten. Ze werkten beiden in dienst van de moslims als instructeurs. Wie de Britten heeft vermoord is onduidelijk. Het gebied van Turbe wordt beheerst door de moslims, maar er is regelmatig sprake van wrijvingen met de Kroaten. (Reuter, AP, AFP)