Duizenden dode vogels door olie-achtige stof

DEN HELDER, 9 FEBR. Een kaarsvet-achtige stof op de Noordzee heeft de afgelopen weken duizenden vogels het leven gekost. Dit zegt H. Schobben van het Laboratorium voor Toegepast Marien Onderzoek, van TNO in Den Helder.

Bij de vogelasiels in Den Helder en Haarlem zijn vanaf 20 januari honderden vogels binnengebracht die binnen enkele uren na binnenkomst overleden. Het ging niet om "stookolie-slachtoffers'. “Het merkwaardige was dat de vogels op het oog helemaal schoon waren”, vertelt Schobben.

Behalve de honderden vogels die in de asiels zijn gebracht, zijn er op de stranden nog enkele duizenden slachtoffers aangespoeld. “Het gaat bovendien om vogels die in open zee leven en het is dus goed mogelijk dat er nog enkele duizenden op zee drijven”, aldus de laborant. Rijkswaterstaat zoekt naar de veroorzaker van de stof en heeft vorige week het TNO-laboratorium een bedrag gegeven waardoor ze onderzoek kan doen naar de chemische herkomst van de stof. Dit onderzoek is nog niet afgerond maar inmiddels is wel duidelijk dat het gaat om paraffine-achtige, geraffineerde olie, een stof die vroeger gebruikt werd als laxeermiddel. “We weten echter nog niet waarvoor het momenteel toegepast wordt”, aldus Schobben.

De slachtoffers vallen vooral onder de zeekoeten, de meest voorkomende zeevogels, alken en drieteenmeeuwen. Zij worden slachtoffer van het kaarsvetachtige laagje op de Noordzee. Door deze stof raakt het verenpak van de vogel lek doordat de beschermende talglaag wordt aangetast en de vogel kou vat. “Inwendig hebben we nog geen gevolgen van de stof kunnen ontdekken, behalve dan dat het darmkanaal van de vogels enigszins beschadigd is.”

De afgelopen vijf jaar vallen er elke winter honderden vogelslachtoffers doordat de zee vervuild is. “We spraken altijd van incidenten, maar deze doen zich nu zo regelmatig voor dat het structureel wordt”, aldus Schobben. Dit is het derde incident waarbij de lozing van olie-achtige stoffen, anders dan ruwe olie of stookolie, op de Noordzee aantoonbaar de reden is van massale sterfte van zeevogels. In 1989 en 1990 was er een grote sterfte onder Zeekoeten door vervuiling met Nonyfenol, een agressieve stof waardoor de slokdarm en de longen van de vogels ontstoken en kapot raakten.