Brittan bepleit in rede over buitenlands beleid sterkere band met VS

BRUSSEL, 9 FEBR. In de eerste substantiële verklaring over het buitenlandse beleid van de nieuwe Europese Commissie heeft commissaris Leon Brittan alle nadruk gelegd op de betrekkingen met de Verenigde Staten.

In een toespraak gisteravond in Luxemburg pleitte de handelscommissaris voor een “nieuwe verstandhouding” met de VS bij het buitenlands en veiligheidsbeleid. Van Amerika kan niet langer verwacht worden dat het als “de buurtwacht van Europa optreedt, zo min als politieman van de wereld”.

Brittan wil dat Europa, dat volgens hem “in economische termen een wereldmacht” is , gaat onderzoeken wat het “kan en moet doen” in de wereld en “met welke doelstellingen”. Op dit moment heeft Europa “geen echte definitie” van haar buitenlandse en veiligheidsbelangen. De huidige veiligheidsstructuur van het Westen noemt Brittan “een rommeltje”. De commissaris buitenlandse handel waarschuwde voor het gevaar dat Europa een “politieke dwerg” wordt als het economische macht combineert met “onwil om internationaal handelend op te treden”. Volgens Brittan geldt dat verwijt “niet altijd ten onrechte” ook Japan en Duitsland.

Over de toespraak van Brittan, getiteld "Europa in een wijdere wereld', is geen overleg gepleegd met de commissaris buitenlandse politieke betrekkingen van de Commissie, ex-minister Hans van den Broek. Maar diens woordvoerder wijst erop dat het om een redevoering op persoonlijke titel gaat, en dat Van den Broek er inhoudelijk overigens geen bezwaar tegen heeft. Over de procedure zegt de woordvoerder niet verbaasd te zijn. Brittan was “ook in de afgelopen jaren” niet gewend zijn redevoeringen voor te leggen aan zijn collega's.

In de nieuwe Commissie is voor het eerst een scheiding gemaakt tussen politiek buitenlands beleid en economische betrekkingen. Tussen de drie commissarissen Brittan, Van den Broek en Marin is sindsdien wedijver merkbaar over de vraag wie zich waarmee mag profileren. Brittan zet nu in zijn "Sir Winston Churchill Memorial Lecture' van gisteravond niet alleen de hoofdlijnen van het handelsbeleid neer, maar ook van het veiligheidsbeleid.

Brittan ziet de Westeuropese Unie, het militaire samenwerkingsverband van tien EG-landen, als de “Europese arm van het Atlantisch bondgenootschap”. De politiek delicate vraag of de WEU dan ook een EG-instelling moet worden is voor hem “een vraag voor de langere termijn”.

Op de huidige veiligheidsstructuur heeft Brittan bittere kritiek. “Het resultaat in Joegoslavië was de inzet van EG- en VN-waarnemers, VN en VS troepen, marineschepen onder NAVO-, WEU- en VS-auspiciën en vredesinitiatieven van de EG alleen en in samenwerking met de VN”. Brittan: “We zijn duidelijk in een overgangsfase.”

Over het buitenlands beleid van de EG, dat na ratificatie van "Maastricht' gestalte moet krijgen, zegt Brittan dat het tot “een sneller EG-antwoord op internationale noodsituaties moet leiden”. Ook moet de Europese Unie “een grotere bijdrage aan de preventie en oplossing van internationale conflicten leveren”. Maar voordat Europa haar nieuwe “gemeenschappelijke visie” in praktijk kan brengen “moeten we onze relatie met de VS verstevigen”. Brittan roept op de komende maanden met de regering Clinton politiek en economisch vertrouwen te ontwikkelen.

Donderdag zal Brittan in Washington in zijn eerste gesprek met de nieuwe Amerikaanse handelsafgezant Mickey Kantor proberen “meer adempauze” in de GATT-onderhandelingen te krijgen. Brittan wil dat Clinton uitstel vraagt van de sluitingsdatum van 2 maart voor de zogeheten "fast-track' procedure waarbij het Congres afziet van amendementen op een eventuele GATT-overeenkomst. “100 of 200 miljard dollar aan extra handelsomzet is de moeite waard om al onze energie en creativiteit voor in te zetten”, aldus Brittan. Tegelijk erkent hij dat “de schaduw van het protectionisme steeds langer wordt”, gezien het grote verlies van banen, vorig jaar in Europa 930.000 en in de VS 960.000.