Boeren tegen "beperkte denkwereld milieufanaten'

MARKELO, 9 FEBR. Bijna ging het fout, gisteravond in de Olifantenzaal van bar-dancing Dika van de Kruusweg, een gigantisch uitgaanscomplex luttele kilometers buiten Markelo. Als woordvoerder Bosscher van Milieudefensie is uitgesproken, probeert een wat oudere veehouder uit Aalten hem naar de keel te vliegen. Hij kan er op tijd van worden weerhouden.

De sfeer is allerminst grimmig. Het water staat de veehouders aan de lippen, ze zijn woedend, maar ze weten zich prima te beheersen. En daarmee volgen ze de instructies van de Overijsselse Land- en Tuinbouworganisaties die de bijeenkomst hebben georganiseerd netjes op. "Uit gerust uw instemming of uw ongenoegen maar denk aan de goede naam van agrarisch Nederland', is het boerenvolk als instructie op het programma meegegeven. Een paar uur voor de bijeenkomst keuvelen jonge veehouders, met rode blossen op de wangen, bij koffie en cake over spermahandel en de prijs van bouwkavels.

“We staan dicht bij de ontwrichting van de plattelandssamenleving”, zegt G.J. Oplaat, die zich de afgelopen dagen nadrukkelijk heeft geprofileerd als voorman van het actiecomité Hinderwet. De pluimveehouder, strak in het pak en modieus geknipt, speelt als een geroutineerde vakbondsleider in op de gevoelens van de massa, enkele duizenden representanten uit wat Oplaat de agri-business noemt. Hij spreekt over milieufanaten, die misbruik maken van hun vrijheden door op grote schaal bezwaar te maken tegen het verlenen van Hinderwetvergunningen. Ze maken zelfs bezwaren tegen bedrijven die de uitstoot van ammoniak verminderen. Oplaat heeft er wel een verklaring voor, het ligt aan hun “beperkte denkwereld”. Nergens is zoveel voor het milieu gedaan als in de agrarische sector, zegt hij. “We zijn het zat”, zegt hij met een vleugje Twents dialect, “stikzat!”

Dat de veehouders in het oosten van het land van goede wil zijn en het beste met het milieu voor hebben moest een excursie in de regio duidelijk maken. Aan het begin van de middag werd een autobus volgeladen met pers, een handvol ambtenaren en boerenvoormannen, onder wie voorzitter S. Mares van het Landbouwschap. Slingerend ging het langs kanalen, lieflijke boerderijtjes en karakteristieke uitspanningen. En overal die borden: "Milieudefensie maakt meer kapot dan je lief is' en "Hinderwet is shit'.

Oplaat en Bosscher van Milieudefensie vliegen elkaar bij de microfoon van de chauffeur al direct verbaal in de haren. Waar de milieuvoorvechter benadrukt dat “wij als vrijwilligers aan een beter milieu werken”, reageert Oplaat met de onthullende mededeling dat Milieudefensie werkt met een subsidie van 2,5 miljoen gulden. De toon is gezet. De rest van de dag zal de een zeggen dat de ander onzin vertelt. Tot op het podium in de Olifantenzaal bij "Dika'.

Veehouder Vehof in Eibergen schrok zich wezenloos toen hij de touringcar met daarachter een twintigtal personenauto's voor zijn bedrijf (220 fokzeugen, 80 opfokzeugen en 5 hectare grond) zag stoppen. “Kan ik een man of vijf mee de stal in nemen, de voornaamste mensen als Mares en gedeputeerde Kemperman?”, vroeg hij aan een van de organisatoren. “Nee, de pers is het voornaamste”, luidde het antwoord. In ploegen verdwenen camerateams en fotografen in de varkensstal.

Evenals de andere bedrijven die bezocht worden is hier flink geïnvesteerd en wil de eigenaar nog meer investeren. Wat niet alleen goed is voor zijn eigen portemonee, maar ook voor het milieu. Nee, Vehof wil zijn veestapel niet uitbreiden. Ja, aanvankelijk had hij er wel 1.200 vleesvarkens bij gewild, “maar dat is een droom”. Anno 1993 is een dergelijke uitbreiding uitgesloten, vooral in dit sterk verzuurde gebied. Vehof wil milieuvriendelijke aanpassingen in zijn bedrijf toepassen, maar ziet daar van af omdat hij daarvoor een Hinderwetvergunning moet aanvragen. En daartegen kunnen milieu-organisaties met succes in beroep gaan omdat zijn bedrijf in een sterk verzuurd gebied ligt. Dat aanpassingen die goed zijn voor het milieu niet mogelijk zijn, beschouwt hij als “een stukje wetgeving dat tekortschiet”. Vehof: “Nu gebeurt er niks en dat is nog slechter voor milieu.”

Nadat de duizenden boeren uit de wijde omgeving 's avonds bij Dika van de Kruusweg een uurtje waren vermaakt met Achterhoekse meezingers van het Handkarduo, legden ze Alders soortgelijke gevallen voor. Die ene veehouder bijvoorbeeld, die zijn zijn bedrijf wil verplaatsen naar een stuk grond waar volgens het bestemmingsplan iets staat wat er inmiddels niet meer is. Dus mag hij daar niet bouwen. De gemeente heeft hem wel te verstaan gegeven dat hij zijn huidige bedrijf op 1 januari 1994 gesloten moet zijn. In dat geval moet de gemeente het bestemmingsplan wijzigen, aldus Alders, die zich gisteravond in Markelo tegenover een agrarische overmacht gemakkelijk staande wist te houden. Gejoel en gefluit konden hem niet zenuwachtig maken. Opmerkingen uit de zaal beantwoordde hij met de snelheid van een cabaretier. “We zijn geen asielzoekers”, schreeuwde een boer hem toe. Alders: “Nee, daarom praten we hier ook over iets anders.”