Christa Wolf

Weinig gelukkig ben ik met de kop boven mijn artikel in NRC Handelsblad van 2 februari: "Er is niets dat Christa Wolf blameert'.

Alsof ik zou menen dat er geen blaam op haar of haar naam is gevallen! Ik schreef dat zij in 1959-1962 kwaad heeft gedaan, al meende zij zelf het goede te doen. Maar ik gebruikte dan ook een ander werkwoord en gaf als mijn mening dat er “in mijn ogen niets is wat de huidige Christa Wolf als mens of als schrijfster discrediteert” (ongeloofwaardig, niet vertrouwenswaardig maakt).

J.M. Bik sluit zich in zijn naschrift aan bij een nogal kwalijke suggestie die ik in de reactie op de kwestie-Wolf vaker ben tegengekomen en beweert over haar na de "Wende' gepubliceerde vertelling Was bleibt dat Christa Wolf deze “in 1979 zegt te hebben geschreven” (curs. dB.). Maar aan het einde daarvan staat duidelijk te lezen: "Juni-Juli 1979/November 1989' en op de flap is al even duidelijk sprake van "Überarbeitung' van een oorspronkelijk manuscript.

Verder heb ik bezwaar tegen de wijze waarop Bik bepaalde feiten brengt. Inderdaad werd aan Christa Wolf de Oostduitse staatsprijs voor literatuur toegekend, maar dan wel in 1964 voor haar nog "vroom-rode' roman Der geteilte Himmel! Zo ook was zij een tijdlang kandidaat-lid van het centraal comité (wat dit dan ook betekende), maar slechts van 1963 tot 1967, - na haar Nachdenken über Christa T. was Christa Wolf voor de partij niet langer aanvaardbaar en begon voor haar de periode van bewaking door de staatsorganen.

Ook verwijt Bik aan Christa Wolf dat zij in 1968 niet heeft ingestemd met de protesten van andere Oostduitse schrijvers tegen de inval in Tsjecho-Slowakije. Welnu ik ben benieuwd de namen te vernemen van hen die wèl protesteerden. Ik heb namelijk van deze of dergelijke schrijvers-acties in de Ulbricht-era nooit iets gehoord. Maar wel heb ik van nabij meegemaakt hoe na deze inval, waaraan ook Oostduitse troepen hebben deelgenomen, alle oprechte communisten die ik onder de schrijvers kende hun toch al aangeslagen geloof in het communisme verloren: Erich Arendt, Hanns Cibulka, Günter Kunert, Reiner Kunze - en zo ook Christa Wolf. Tot openlijke protesten van schrijvers kwam het pas later, onder Honecker, met name naar aanleiding van de uitwijzing van Wolf Biermann - en in die protesten heeft Christa Wolf zich bepaald niet onbetuigd gelaten.