"Wij zijn geen kolonie meer'; Zaïre: premier door Mobutu "ontslagen'

GBADOLITE, 6 FEBR. De Zaïrese president Mobutu Sese Seko heeft gisteren premier Étienne Tshisekedi, die hij verantwoordelijk houdt voor de recente rellen in het land, ontslagen.

Mobutu zei dat hij het voorlopige parlement van Zaïre, de zogenoemde Hoge Raad van de Republiek (HCR), zal voorstellen een andere premier te benoemen, omdat Tshisekedi er volgens de president niet in is geslaagd te voldoen aan zijn mandaat een nieuw kabinet te vormen op brede basis. “In het licht van Tshisekedi Wa Mulumba's onkunde om een regering van nationale eenheid te vormen, zal ik de Hoge Raad van de Republiek vragen een regering van nationale redding te formeren”, aldus Mobutu in een televisietoespraak.

Op een persconferentie in zijn bolwerk Gbadolite, 1.300 kilometer ten noorden van de hoofdstad Kinshasa, maakte Mobuto duidelijk dat Tshisekedi niet opnieuw door de HCR naar voren kan worden geschoven als premier. “Ik vraag hen een andere naam te noemen, want om hem (Tshisekedi) schoten mijn soldaten op elkaar.”

Mobutu en Tshisekedi zijn al jarenlang in een onderlinge machtsstrijd verwikkeld. Vorige week ontstonden, na een periode van betrekkelijke stilte, weer grote rellen nadat de centrale bank, die pro-Mobutu is, nieuwe biljetten van vijf miljoen zaïre (de Zaïrese munteenheid) had laten drukken en Tshisekedi deze vervolgens ongeldig verklaarde. Militairen die hun salaris kregen uitbetaald in het nieuwe geld, sloegen aan het plunderen toen bleek dat ze er niets voor konden kopen. Het elite-korps van Mobutu, de gevreesde Speciale Presidentiële Divisie, sloeg een opstand met veel geweld neer. Daarbij vielen ten minste tachtig doden, maar de meeste waarnemers gaan ervan uit dat er enige honderden mensen werden gedood.

Mobutu beschuldigde gisteren de oppositie tegen hem, inclusief premier Tshisekedi, van “leugens, hysterie en manipulatie” wat het leger ertoe had moeten brengen zich tegen de president te keren. Mobutu zei dat Tshisekedi zal worden aangeklaagd wegens de rellen en wegens zijn verzoek om buitenlandse interventie. Ongedisciplineerde troepen wil Mobutu ontslaan en straffen; het leger zal worden gereorganiseerd, zo liet hij weten.

Étienne Tshisekedi zei in een reactie: “Mobutu kan mij niet ontslaan, want hij heeft mij ook nooit benoemd.” Tshisekedi werd vorig jaar augustus tot premier gekozen door een nationale conventie, die door Mobutu wel werd erkend. Volgens de premier zijn de aanhangers van Mobutu in gebreke gebleven in het opvullen van vier toegezegde ministersposten in zijn overgangskabinet.

Mobutu zei gisteren dat hij de democratische weg die door de nationale conventie is ingeslagen niet zal verlaten; er komt “zo spoedig mogelijk” een referendum over de grondwet en er zullen vrije verkiezingen worden gehouden, beloofde hij. Op de vraag wat hij zal doen wanneer de HCR zal besluiten geen nieuwe premier te benoemen, zei Mobutu: “Dan neem ik de zaken in eigen hand”. Wat hij daarmee bedoelde maakte hij niet duidelijk.

De president wees een diplomatieke oproep van België, de Verenigde Staten en Frankrijk, die hem woensdag vroegen de democratische hervormingen niet langer te blokkeren en de macht over te dragen aan Tshisekedi, van de hand. “Advies van vrienden is altijd welkom, ik ben gek op advies, maar wij zijn geen kolonie meer. Ik neem geen orders aan, neen, duizend maal neen.” (AFP, AP, Reuter)