De rambo van het vrouwenschaatsen nog onaantastbaar

BERLIJN, 6 FEBR. De wijze waarop de Duitse vrouwenschaatsploeg de afgelopen dagen angstvallig werd afgeschermd van de buitenwereld, doet vermoeden dat er niets is veranderd in de voormalige DDR. Gaby Fuss zat als een moedereend bovenop haar pupillen om te voorkomen dat ze hun concentratie verleggen van het schaatsen in het algemeen en het wereldkampioenschap van dit weekeinde in het bijzonder, naar andere zaken.

Dat komt ogenschijnlijk wat overspannen over, gezien het feit dat de absolute favoriete Gunda Niemann-Kleemann zelfs op een been rijdend de titel moest kunnen bemachtigen. Dat bewees ze tijdens het EK in Heerenveen waar ze ondanks een val op de vijfhonderd meter toch nog zesde werd dankzij twee eerste plaatsen (3000, 5000 meter) en een tweede plaats (1500 meter). Maar aan de andere kant kan de 26-jarige tweevoudig olympisch kampioene in eigen land misschien de aandacht op het Duitse schaatsen vestigen, dat in de voormalige DDR door de olympische medaille-kansen werd gekoesterd, maar na de hereniging bij de bond de status kreeg die de sport had in het vroegere West- Duitsland.

De afzondering van de Duitse vrouwen komt wellicht ook voort uit ervaringen uit het verleden. Gunda Niemann mag dan een krachtbonk zijn, ze bezit niet bepaald stalen zenuwen. Ze pakte al twee wereldtitels, maar dat hadden er veel meer moeten zijn. Er ging in haar loopbaan vaak wat mis voor of tijdens een mondiaal evenement. Niettemin twijfelt niemand aan haar kracht. De Nederlandse coach Henk Gemser kon zijn ogen niet geloven toen hij Niemann onlangs een keer in haar ondergoed in de kleedkamer zag. Hij raakte diep onder de indruk van de spiermassa's die bij de bibliotheek-assistente zichtbaar waren. Het resultaat van jarenlange Spartaanse training. In het krachthonk kan ze arbeid verrichten waar menige mannelijke topsporter moeite mee zou hebben. Halters van vijftig kilo gaan omhoog of het schuimplastic is. Dankzij de spierbundels, niet alleen in haar benen, weet ze per slag een kracht te ontwikkelen waar geen schaatsster aan kan tippen. Zo komt ze in acht slagen door de bocht, terwijl elke andere concurrente daar tien slagen voor nodig heeft.

Het grote voordeel van Niemann is dat ze op zeer jonge leeftijd geheel volgens het DDR-model werd klaargestoomd voor de topsport. Dat heeft haar een mentaliteit en een lichaamsbouw verschaft waardoor ze in het herenigde Duitsland tot een uitstervend ras mag worden gerekend.

De schaatssport is er in het voormalige Oost-Duitsland door sponsoring qua faciliteiten en verdiensten niet op achteruit gegaan. Niemann wordt bijvoorbeeld ondersteund door de PTT, een fabrikant in hoestbonbons en het landbouwministerie van de provincie Thuringen. Maar haar opvolgers missen de achtergrond van kadaverdiscipline en begeleiding, waardoor ze wel over uitzonderlijk veel natuurlijk talent moeten beschikken om hetzelfde te bereiken. Daarmee is in feite ook de sombere toekomst geschetst van het Duitse schaatsen. En die kan al snel haar intrede doen, want Niemann heeft aangekondigd na volgend jaar te stoppen en zich te wijden aan een opleiding voor bibliothecaresse.

Of ze dan het maximale uit haar carriere heeft gehaald zal altijd een vraag blijven. De techniek van de Erfurtse, die in '91 getrouwd is met ex-judoka Detlev Niemann, laat immers te wensen over. Hoewel de schijn volgens slagspecialist Henk Gemser een beetje bedriegt.

Gunda Niemann heeft leren leven met een paar fysieke handicaps. Haar kniegewrichten zijn naar binnen gekeerd waardoor de benen in een x- stand staan. Door extra kracht in de bovenbenen zorgt ze er echter voor dat het lichaam in balans blijft en het 'glijbeen' toch zo lang mogelijk in de juiste richting het ijs raakt. Daarnaast moet ze altijd met een enkelbandage rijden. Haar voetgewricht zit eigenlijk te los voor de schaatssport. Maar de rambo van het vrouwenschaatsen laat zich niet gauw uit het lood slaan. In de zomermaanden legt ze de basis voor het succes door zichzelf zes uur per dag honderden kilometers per dag op de fiets af te beulen op de flanken van de Zwitserse Alpen. Gunda kan afzien als een man. Dat maakt haar vooralsnog onaantastbaar.