BIERBROUWERIJ

Vakmanschap is meesterschap door Nico Scheepmaker en Jan de Groen 135 blz., geïll, Waanders 1992, f 30,- ISBN 90 6630 249 6

In 1988 besloot de schrijver/journalist Nico Scheepmaker de opdracht tot het schrijven van een boek over de geschiedenis van de Grolsche bierbrouwerijen terug te geven. Scheepmaker had een gedetailleerd en informatief manuscript geschreven op basis van archiefonderzoek en gesprekken met leden van de brouwersfamilie De Groen, de grondleggers van de Twentse brouwerij wier bier is genoemd naar het plaatsje Grol waar in 1676 Peter Cuyper werd benoemd als Gildemeester van de brouwers. Toch was Grolsch er niet tevreden over, waarop Scheepmaker de opdracht teruggaf en het manuscript aan de historicus Jan de Groen - lid van de familie - ter beschikking stelde.

Tot zover niets aan de hand. Eind 1992, twee jaar na de dood van Scheepmaker, verscheen evenwel het boek Vakmanschap is meesterschap, waarvan de titelpagina als auteurs Nico Scheepmaker en Jan de Groen vermeldt. Achterin het boek vermeldt het colofon echter: "tekst, samenstelling en illustraties: drs. J. T. M. de Groen'. Onvermijdelijk rijst nu de vraag: wat beviel de oostelijke brouwers niet aan de oorspronkelijke tekst?

In een interview met de Alkmaarsche Courant vertelde de weduwe van Scheepmaker dat bijvoorbeeld een hoofdstuk over de brouwerij in de Tweede Wereldoorlog was gesneuveld, maar dat kon het niet zijn: op het gedrag van de Grolsch tijdens de oorlog viel volgens haar niets aan te merken. De voorlichter van Grolsch lichtte in hetzelfde interview een tipje van de sluier op: ""Ik heb begrepen dat de familieleden die door Scheepmaker werden geciteerd, het niet prettig vonden om hun woorden zwart op wit te zien.'' Kortom, Scheepmaker had zijn werk te goed gedaan.

Maar de vraag blijft natuurlijk of het geoorloofd is iemands naam aan een boek te verbinden, wanneer deze heeft laten blijken zijn naam er juist nét aan te willen verbinden. Nee, natuurlijk. En om vervolgens de heiligenlevens van de leden van de familie De Groen te laten beschrijven door een lid van de familie De Groen, is zoiets als incest in de hagiografie. Geen kritische noot te vinden derhalve.

Dit alles wil niet zeggen dat Vakmanschap is meesterschap geen aardig boek is. En dat is het wel degelijk, althans wat de illustraties betreft. De tekst is van een onnozelheid die zijn hoogtepunt vindt in de opmerking dat het met de tanden openen van bierflessen met kroonkurken in reclamefilmpjes van de concurrentie toch echt allemaal op list en bedrog berust. Bijzonder interessant daarentegen zijn de honderden foto's, die niet alleen de geschiedenis van de Grolsch in beeld brengen maar ook die van één van de succesvolste reclamecampagnes ooit in Nederland gemaakt: "Vakmanschap is meesterschap'. Fotograaf Paul Huf vertelt dat hij op een dag werd opgebeld door ene meneer Brummer, die hem zei: ""Ik wilde u even zeggen dat u voortaan voor mij gaat fotograferen.''

Huf fotografeerde vervolgens handwerkslieden die op ambachtelijke wijze hun produkten maakten: vioolbouwers, glasblazers, edelsmeden. De kracht van de campagne lag in de jarenlange handhaving van de regel "Vakmanschap is meesterschap' terwijl de foto's (en later gefilmde stillevens) telkens varieerden op het thema. Het slimme was dat de naam van de ambachtslieden onderop de foto kwam, zodat de kijkers niet de indruk krijgen dat een jongeman van een modellenbureau hen probeerde iets aan te smeren. De foto's maakten Grolsch ook buiten Enschede en Groenlo bekend, ondanks het feit dat Huf reacties kreeg in de trant van: ""Wat een mooie foto, jammer dat dat glas bier erbij staat.''