Belgisch parlement beslist vandaag over "federale staat'

BRUSSEL, 6 FEBR. Pas vandaag wordt duidelijk of de Belgische regering van premier Dehaene de eerste parlementaire behandeling van de nieuwe staatshervorming zonder kleerscheuren zal doorkomen. Aanvankelijk zou de Kamer gisteravond stemmen over toevoeging van de zin “België is een federale staat” aan artikel 1 van de grondwet, maar die cruciale stemming werd uitgesteld tot vandaag.

Over de verdere splitsing van België in drie aparte en zelfstandige gewesten, een Vlaams, een Waals en een Brussels, werd vorig jaar september al een politieke doorbraak bereikt. De staatshervorming betekent onder andere dat Vlamingen en Walen in het vervolg rechtstreeks hun eigen parlementen zullen kiezen, dat meer taken en bevoegdheden van de nationale regering worden overgeheveld naar de regeringen van de deelstaten en dat het nationale parlement wordt hervormd. De Nationale Kamer gaat van 212 naar 150 leden en de Senaat (nu nog 184 leden) wordt een soort Raad van Wijzen (met 71 leden), die de kwaliteit van de wetgeving in België moet bewaken en die moet optreden bij conflicten tussen de gewesten.

De overeenkomst over de staatshervorming werd afgelopen najaar na langdurige onderhandelingen gesloten tussen de christen-democratische en socialistische regeringspartijen en de "Groenen' en de Volksunie van de oppositie. Die partijen samen stonden garant voor de meerderheid van ruim tweederde in de Kamer. Een meerderheid van tweederde is nodig om de grondwet te kunnen wijzigen.

Maar in de aanloop naar de formele parlementaire afronding van de staatshervorming, die donderdag begon en waarbij gisteravond voor het eerst in de Senaat werd gestemd, rezen afgelopen maanden toch twijfels over de haalbaarheid van die noodzakelijke meerderheid. Zo eisten de Vlaamse en Waalse "Groenen' de invoering van een milieuheffing (ecotaks) op (wegwerp)verpakkingen. En de Vlaamse Volksunie eiste een studie naar overmatig gebruik van de gezondheidszorg in Wallonië, waarvoor Vlamingen de rekening gepresenteerd zouden krijgen. In beide gevallen wist Dehaene met toezeggingen de rijen alsnog te sluiten.

Een extra complicatie is dat verscheidene individuele politici het politieke kamp van de ondertekenaars van het zogeheten Sint-Michielsakkoord over de staatshervorming hebben verlaten.

Pag 4: Veertig artikelen wijzigen

Zo stapte oud-voorzitter Gabriëls van de Volksunie over naar de hernieuwe liberale partij VLD. Deze week volgde Kamerlid Hugo Coveliers van de Volksunie dat voorbeeld. Coveliers en Gabriëls vinden dat de Volksunie, ooit opgericht als Vlaamse emancipatiemaatschappij, haar taak heeft volbracht, en dat zij er niet in is geslaagd een nieuwe maatschappijvisie te ontwikkelen.

Om de staatshervorming formeel af te ronden, moeten in totaal zo'n 40 artikelen in de grondwet, bijzondere of gewone wetten worden gewijzigd. De marathonzitting die afgelopen donderdag begon en die ook vandaag nog zou doorgaan, is nog maar het begin van die procedure. De verwachting is dat hele procedure op zijn vroegst rond Pasen, medio april, achter de rug zal zijn.

Of er dan ook voorgoed rust zal heersen aan het communautaire front in België is echter nog maar de vraag. Minister-president Van den Brande van de Vlaamse deelregering gooide afgelopen maand de knuppel alvast maar in het hoenderhok door in een Franstalige krant te pleiten voor een nog verdergaande splitsing. Hij sprak zelfs van confederalisme, daarmee implicerend dat de federale huis waarin de Belgische gewesten nu gaan samenwonen, slechts een tijdelijk onderkomen is. Uiteindelijk, zei Van den Brande, zal de nationale regering niet meer zijn dan een "go between' tussen het autonome Vlaanderen en Wallonië enerzijds en Europa anderzijds.