Amerikaanse filmer Mankiewicz overleden

BEDFORD HILLS, 6 FEBR. De Amerikaanse filmregisseur Joseph Mankiewicz is gisteren op 83-jarige leeftijd aan een hartaanval overleden. Mankiewicz was een van de laatste nog levende filmlegendes van Hollywood. In 1949 en 1950 won hij vier Oscars voor de scenario's en regie van All about Eve en A letter to three wives.

Mankiewicz deed zowel scenario, regie als produktie, en dat in alle genres. Het meest werd hij geroemd om de wijze waarop hij de zwakheden, triomfen en hartzeer in de menselijke verhoudingen uitbeeldde. Het studio-systeem in Hollywood kon Mankiewicz' veelzijdige kwaliteiten goed gebruiken, of het nu was voor een gangsterfilm (Somewhere in the night, 1946), een musical (Guys and dolls, 1955), of verfilmd theater (Julius Caesar, 1953, beschouwd als een van de beste Shakespeare-verfilmingen).

Het sterkst was Mankiewicz in zedenkomedies, waarin hij een eigen, literaire stijl ontwikkelde op basis van sterke teksten. All about Eve uit 1951 met Bette Davis en Ann Baxter geldt in Hollywood nog steeds als het schoolvoorbeeld van een kwaliteitsscenario. De critici noemden het “de beste romanstudie over de Newyorkse theaterkringen”.

De carrière van Mankiewicz is met de film meegegroeid. Na een literatuurstudie vertrok hij als correspondent van de Chicago Tribune naar Berlijn, waar hij regisseurs als Fritz Lang leerde kennen en begon te werken als filmvertaler. In Hollywood werd hij in 1930 aangenomen als scenarioschrijver en producer. Een eerste Oscarnominatie kreeg hij twee jaar later al met de film Skippy.

Na All about Eve bleef hij excelleren in literaire drama's als The quiet American en Suddenly last summer met Elizabeth Taylor. Maar in 1963 maakte het fiasco Cleopatra, destijds met 40 miljoen dollar de duurste produktie aller tijden, bijna een einde aan zijn carrière. Nadien maakte hij nog maar drie films, waarvan Sleuth uit 1972 met Michael Caine en Lawrence Olivier.

Op latere leeftijd werd Mankiewicz nog uitbundig geëerd voor zijn oeuvre. In 1986 ontving hij de D.W. Griffiths-prijs van het Gilde van Amerikaanse regisseurs, en het jaar erop de Gouden Leeuw van het filmfestival van Venetië. Met de nieuwe films uit Hollywood had hij niet veel uitstaan. “Daar leveren ze slecht handleidingen af, over 'hoe vermoord ik mensen', 'hoe terroriseer ik een school', 'hoe voer ik een intergalactische oorlog”, verzuchtte hij twee jaar geleden.